05/12/2021 20:26:46
  • 13.7253 TL
  • 15.5058 TL
  • 18.2298 TL
KOCAELİ

Taşımalı ölüm!

.

Kocaeli’nin Gebze ilçesinde 4 kişinin hayatını kaybettiği, 18 kişinin de yaralandığı öğrenci servisinde yaralanan ve hastanede tedavisine devam ederken taşımalı eğitim ile ilgili ile ilgili sorular yeniden gündeme geldi.

İlköğretime 500 Ortaokul ve lise için 2500 metre yürüme mesafesi varken, onlarca kilometreli taşımalı eğitim ve sonuç.

 

 

MEKÂNSAL PLANLAR YAPIM YÖNETMELİĞİ
Yürüme mesafeleri
MADDE 12 – (1) İmar planlarında yürüme mesafeleri; eğitim, sağlık ile yeşil
alanların hizmet etki alanındaki nüfusun erişme mesafesi topoğrafya, yapılaşma,
yoğunluk, mevcut doku, doğal ve yapay eşikler dikkate alınarak planlanır. Bu fıkrada
belirtilen hususlar uygun olması halinde ikinci ve üçüncü fıkralardaki asgari yürüme
mesafelerine uyulur.
(2) İmar planlarında; çocuk bahçesi, oyun alanı, açık semt spor alanı, aile sağlık
merkezi, kreş, anaokulu ve ilkokul fonksiyonları takriben 500 metre, ortaokullar takriben
1.000 metre, liseler ise takriben 2.500 metre mesafe dikkate alınarak yaya olarak
ulaşılması gereken hizmet etki alanında planlanabilir.

 

İŞTE O YÖNETMELİK

MEKÂNSAL PLANLAR YAPIM YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri
korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir
düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve
güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma
kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; her tür ve ölçekteki mekânsal planlar ile bu
planlara ilişkin revizyon, ilave, değişikliklerin yapılmasına ve incelenmesine, mekânsal
planlar ile özel amaçlı plan ve projelere yönelik usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun
5 inci, 8 inci ve 44 üncü maddeleri ile 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
2 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Tanımlar ve Mekânsal Kullanım Esasları
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
b) Bütünleşik kıyı alanları planı: Kıyıları, etkileşim alanı ile birlikte
tüm sektörel faaliyet ve planları, sosyal ve ekonomik konuları da içerecek şekilde
bütünleşik bir yaklaşımla ele alan; kıyı alanlarındaki fonksiyon ve faaliyetler ile
kıyı alanlarına yönelik hedefler arasındaki uyumu sağlayan; sürdürülebilir gelişme ilkesi
doğrultusunda kıyı ekosisteminin korunmasını ve doğal kaynakların kullanımını gözeten;
ulaşım türleri ile ilgili kıyıda yapılması gerekli altyapı tesislerini içeren; koruma ve
kullanma dengesini sağlayacak biçimde mekânsal hedef, strateji ve eylem önerilerini ve
yönetim planını kapsayan, 1/25.000 veya 1/50.000 ölçekte şematik ve grafik planlama
diline uygun, plan paftası ve planlama raporu ile bütün olarak stratejik planlama
yaklaşımı çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içinde hazırlanan planı,
c) Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji
kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin
gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım,
enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve
sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya
1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza
veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı,
ç) Eylem planı: Planların hayata geçirilmesine yönelik olarak dönüşüm, uygulama,
altyapı gibi birbiriyle bağlantılı iş ve eylemlerin kurum, kuruluş ve diğer paydaşların,
bütçe, zaman, insan kaynağı ve kurumsal kapasitelerinin belirlendiği ve ilgili kurum ve
kuruluşlar ile işbirliği içinde gerektiğinde idarelerce hazırlanan planı,
d) İdare: Büyükşehir belediyelerini; belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde
belediyeleri; bu sınırlar dışında il özel idarelerini ve ilgili mevzuatları uyarınca plan
yapma, yaptırma ve onaylama yetkisine sahip kurum ve kuruluşlarını,
e) İl müdürlüğü: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünü,
f) Kanun: 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununu,
g) Kentsel tasarım projesi: Doğal, tarihi, kültürel, sosyal ve ekonomik özellikler ile
arazi yapısı dikkate alınarak, tasarım amacına göre kütle ve yapılanma düzeni veya açık
alan düzenlemelerini içeren; taşıt ulaşımı, otopark ve servis ilişkileri ve yaya dolaşım
ilişkilerini kuran; yapı, sokak, doku, açık ve yeşil alanların ilişkisini ve kentsel mobilya
detaylarını gösteren; altyapı unsurlarını bütüncül bir yaklaşımla disiplinler arası olarak
ele alan; imge, anlam ve kimlik özelliklerini ifade eden; tasarım ilke ve araçlarını içeren
uygun ölçekteki projeyi,
ğ) Koruma amaçlı imar planı: 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca hazırlanan nazım ve uygulama imar planını,
h) Mekânsal plan: 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca hazırlanan, kapsadıkları alan
ve amaçları açısından üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekânsal strateji
planı, çevre düzeni planı ve imar planını,
ı) Mekânsal strateji planı: Ülke kalkınma politikaları ve bölgesel gelişme
stratejilerini mekânsal düzeyde ilişkilendiren, bölge planlarının ekonomik ve sosyal
potansiyel, hedef ve stratejileri ile ulaşım ilişkileri ve fiziksel eşiklerini de dikkate alarak
değerlendiren, yer altı ve yer üstü kaynakların ekonomiye kazandırılmasına, doğal, tarihi
ve kültürel değerlerin korunmasına ve geliştirilmesine, yerleşmeler, ulaşım sistemi ile
kentsel, sosyal ve teknik altyapının yönlendirilmesine dair mekânsal stratejileri
belirleyen, sektörlere ilişkin mekânsal politika ve stratejiler arasında ilişkiyi kuran,
1/250.000, 1/500.000 veya daha üst ölçek haritalar üzerinde şematik ve grafik dil
kullanılarak hazırlanan, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde
yapılabilen, sektörel ve tematik paftalar ve raporu ile bütün olan planı,
i) Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve
kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge
tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme
alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik
altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının
hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak
1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte,
onaylı hâlihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak
hazırlanan planı,
j) Ulaşım ana planı: Şehrin mekânsal, sosyal ve ekonomik özelliklerine göre
ulaşım ihtiyaç ve talepleri ile sürdürülebilir gelişmeyi dikkate alarak; şehir ve
yakın çevresinin ulaşım sistemini, ulaşım ağını, standart ve kapasiteleri ile ulaşımın
türlere dağılımını, kara, deniz ve hava ulaşımı ve bu ulaşım türlerinin
birbirleriyle entegrasyonu, bu türlere ait transfer noktalarını, depolama ve aktarma
merkezlerini, ticari yük koridorlarını ve toplu taşıma güzergâhları ile gerektiğinde
otopark, bisiklet ve yaya yolları, erişilebilirlik ve trafik konularında gereken
ayrıntıları belirleyen, toplu taşımaya ağırlık veren ve öncelikli kılan, kısa ve uzun
dönemde ulaşım türlerine ait sorunlara çözüm önerilerini ortaya koyan,
gerektiğinde şehrin üst ve alt kademe planları ile eşgüdümlü olarak hazırlanabilen, plan
paftası ve raporuyla bir bütün olan planı,
k) Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin
koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı,
erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin
yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat
alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe
hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları,
meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel
büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki
kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları,
uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve
diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak
1/1.000 ölçekte onaylı hâlihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir
bütün olarak hazırlanan planı,
l) Uzun devreli gelişme planı: Milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları,
sulak alanlar gibi korunan alanın sahip olduğu özellik ve nitelikleri göz önünde tutarak
kaynak değerlerinin korunması, geliştirilmesi ve uzun dönemde sürdürülebilirliğinin
sağlanması için teknik, sosyal, ekonomik, eylem ve yönetim modellerinin belirlendiği,
ilişkilerin kurulduğu, bölgelemeye dayalı ekosistem yaklaşımlı planı,
ifade eder.
Mekânsal kullanım tanımları ve esasları
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelikte geçen mekânsal kullanım tanımları ve alan
kullanım esasları aşağıda belirtilmiştir:
a) Belediye hizmet alanı: Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki
hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma
yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj
ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri,
mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi
mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile
sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin
yapılabileceği alandır.
b) Çalışma alanları: Planlarda, merkezi iş alanı, ticaret, hizmet, turizm, sanayi,
toplu işyerleri, endüstriyel gelişme bölgesi, lojistik bölgeler gibi kullanımlar için
belirlenen alanlardır.
c) Endüstri bölgesi: Yatırımları teşvik etmek, yurt dışında çalışan Türk işçilerinin
tasarruflarını Türkiye’de yatırıma yönlendirmek ve yabancı sermaye girişinin
artırılmasını sağlamak üzere 9/1/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu
uyarınca kurulacak üretim bölgeleridir.
ç) Endüstriyel gelişme bölgesi: Şehirlerin, bölgenin veya ülkenin ekonomik
kalkınmasını desteklemek üzere; uluslararası ve yerel unsurlar dikkate alınarak, çevre
sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan veya yeni üretim sistemine dayalı sanayi, hizmet
ile lojistiğin bir arada yer aldığı, bu faaliyetlerin gerektirdiği ticari ünitelerin bulunduğu,
ihracata yönelik ve gerektiğinde gümrük işlemlerinin de yapıldığı alanlardır.
d) Gar ve istasyon alanı: Demiryolu ve yüksek hızlı tren işletmeciliği ile bu
işletmeciliği destekleyen nitelikteki teknik, idari ve sosyal birimler, satış, hizmet ve
yeme-içme üniteleri, konaklama tesisleri gibi kullanımın yer aldığı alanlardır.
e) Küçük sanayi alanı: Şehirde yaşayanların günlük bakım, tamir, servis ve
küçük ölçekli imalat ihtiyaçlarının karşılanabileceği, patlayıcı, parlayıcı ve
yanıcı maddeler içermeyen ve çevre sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan atölye,
imalathane ile depoların yerleşmelere yakın veya kolay ulaşılabilir yerlerinde
yapılabildiği alanlardır.
f) Kültürel tesis alanı: Toplumun kültürel faaliyetlerine yönelik hizmet
vermek üzere kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser,
konferans, kongre salonları, sinema, tiyatro ve opera gibi fonksiyonların yer aldığı kamu
veya özel mülkiyetteki alanlardır.
g) Lojistik bölge: Kara, demir, deniz ve hava yollarıyla taşımacılık faaliyetlerine
yönelik tüm depolama, dağıtım ve destek hizmetlerinin yürütüldüğü alanlardır. Bu
alanlarda; konteynır alanları, antrepo ve depo, yükleme ve boşaltma gibi tüm lojistik ve
taşımacılık ile ilgili özel ve kamuya ait kuruluşların yönetim birimleri ile
konaklamayı da içeren lojistik faaliyetleri destekleyici hizmetler yer alabilir.
ğ) Otogar: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme, yükleme,
boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme, şehir
ulaşımının sağlandığı, ilgili firmaların büroları, yolcuların günlük
ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ticari üniteler, araç parkı, bakım, servis ile uygulama
imar planında gösterilmek kaydıyla konaklama ve yakıt ikmaline ilişkin fonksiyonların
yer aldığı, kat irtifakı ve kat mülkiyeti ile birden fazla bağımsız bölüm oluşturulamayan
alanlardır.
h) Resmi kurum alanı: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli
idarelerle, il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından
fazlası karşılanan kuruluşlara, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu
tüzel kişilerine ait bina ve tesislerin yapıldığı alanlardır.
ı) Sanayi alanı: İçerisinde sanayi tesisleri ile sanayiye hizmet vermek üzere diğer
yapı ve tesislerin de yapılabileceği alanlardır.
i) Sosyal altyapı alanları: Birey ve toplumun kültürel, sosyal
ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin
artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini,
kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı,
meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isimdir.
j) Sosyal tesis alanı: Sosyal yaşamın niteliğini ve düzeyini artırmak amacı ile
toplumun faydalanacağı kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli
bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi, şefkat evleri gibi fonksiyonlarda
hizmet vermek üzere ayrılan kamu veya özel mülkiyetteki alanlardır.
k) Teknik altyapı alanları: Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik,
petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her
türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma,
haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark
kullanışlarına verilen genel isimdir.
l) Toplu işyerleri: Büyük alan kullanımı gerektiren ticari işletmeler, inşaat
malzemesi, oto galeri, tarımsal üretim pazarlama, nakliyat ambarı, toptancı hali, toptan
ticaret, pazarlama ve depolama alanları, tır ve kamyon parkı ve benzeri tesisler ile çevre
sağlığı yönünden gerekli tedbirler alınmak kaydıyla mermer, hurda, teneke, kâğıt, plastik
gibi maddelerin organize bir şekilde depolanması ve işlenmesine yönelik faaliyetler ile
bunlara ilişkin sosyal ve teknik altyapı tesislerinin de yer aldığı alanlardır.
(2) Mekânsal planların hazırlanmasında, bu Yönetmelikte belirtilen mekânsal
kullanımlara ilişkin tanımlar ve Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğindeki tanımlarda
belirtilen açıklayıcı hükümlere uyulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mekânsal Plan Kademelenmesi ve Genel Esaslar
Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri
MADDE 6 – (1) Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından
Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır.
Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal
Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
oluşur.
(2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan,
planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların
kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki
planı yönlendirmek zorundadır.
(3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni
planları ve imar planları kararlarına uyulur.
(4) Plan kademelenmesi uyarınca il bütününde yapılan çevre düzeni planları,
yürürlükteki bölge veya havza düzeyindeki çevre düzeni planının genel kararlarına
aykırı olmamak kaydıyla hazırlanır.
(5) Mekânsal strateji planları ve çevre düzeni planları hazırlanırken kalkınma
planı, bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgeleri ile ortaya
konulan hedefler dikkate alınır.
(6) Bütünleşik kıyı alanları planı, mekânsal planlama kademelenmesinde yer
almayan, kıyı ve etkileşim alanına özgü stratejik yaklaşımla hazırlanan ve imar
planlarını yönlendiren plandır.
(7) Uzun devreli gelişme planı, ulaşım ana planı ve diğer özel amaçlı plan ve
projeler; mekânsal planlama kademelenmesinde yer almayan, planlara girdi sağlayan ve
imar planı kararlarına veri oluşturan veya gerektiğinde mekânsal planların
uygulanmasına yönelik araç ve ayrıntıları da içerebilen, stratejik plan yaklaşımı ile
gerektiğinde şematik ve grafik planlama dili kullanılarak yapılan, plan paftası, eylem
planı ve planlama raporu ile bütün olan çalışmalardır.
Genel planlama esasları
MADDE 7 – (1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal
planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili
standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır:
a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır.
b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür.
c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği
ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir.
ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan,
yol gösteren ve ilke belirleyen plandır.
d) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar
planları üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamaz.
e) Planlar, diğer kademedeki planların büyütülmesi veya küçültülmesi yolu ile elde
edilemez.
f) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin koruma ve kullanma dengesinin
sağlanması esastır.
g) Yapıların ve çevrenin kalitesinin artırılması için planlarda gerekli sağlıklaştırma
ile ilgili kararlara yer verilir.
ğ) Planlarda afet, jeolojik ve doğal veriler esas alınır.
h) Planlarda, varsa mevcut geleneksel dokunun korunması esastır.
ı) Ülke ve bölge düzeyinde karar gerektiren büyük projelerin mekânsal strateji
planı veya çevre düzeni planında değerlendirilmesi esastır.
i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve
bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin bir araya getirilmesi, birleştirilmesi ve
sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının
oluşturulması aşamalarından oluşur.
j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket,
kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve
bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların
görüşlerinin alınması esastır.
k) Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile
birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik
kapsamında yeniden değerlendirilir.
l) Planlar, çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu
hazırlanır. Korunacak alanların çevresinde yapılan planlar ise bu alanların hassasiyeti
dikkate alınarak hazırlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mekânsal Planların Yapımına Dair Esaslar
Araştırma ve analiz
MADDE 8 – (1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin
hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın
türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda
ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt,
araştırma ve çalışmalar yapılır.
(2) Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek
zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma
yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz
günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde
plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir.
(3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik
ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet
alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır. Bu amaçla nazım imar
planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır.
(4) Nazım ve uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde birlikte veya
eş zamanlı görüş istenebilir. Ancak, nazım imar planı hazırlanırken kurum ve
kuruluş görüşlerinin veya verilerin uygulama imar planı ayrıntısında elde edilmesi
halinde, bu görüş ve güncel veriler temin edilmek suretiyle plan onaylayan idareler
farklı da olsa ayrıca uygulama imar planı için görüş veya veri istenmeyebilir.
(5) Kurum ve kuruluşlar planlama çalışmasında kullanılacak bilgi ve belgeleri,
açık ve kapsamlı görüşüyle birlikte planlamaya veri teşkil edecek şekilde basılı belge
olarak ve sayısal ortamda sağlamakla sorumludur.
(6) Verilerin Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Portalından temini esastır. Kurum ve
kuruluşlar verilerini Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Portalından Bakanlıkça belirlenen
standartlarda sunar.
(7) Planlama alanına yönelik ilgili kurum ve kuruluşlardan, uydu görüntülerinden
veya hava fotoğraflarından ve arazi çalışmalarından sayısal veri seti oluşturularak planla
birlikte idareye sunulur.
(8) Planlama alanının statüsüne, alanın büyüklüğüne ve kapsamına, yerleşik alan
veya gelişme alanı olmasına, planın temellendiği sorunun niteliğine göre; sorun veya
ihtiyaç analizine yönelik sektörel ve tematik raporlar, nüfus analizi ve projeksiyonu,
yapı ve doku analizi, kentsel risk analizi gibi çalışmalar yapılabilir.
(9) Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki
konumunu belirlemek üzere; eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi
fiziksel çalışmalarla birlikte, bilimsel tekniklere dayalı, ekonomik, sosyal, kültürel,
politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar ile sorunlar ve potansiyel analizi
yapılır. Ayrıca yürürlükteki planla ilgili gerekli çalışma ve değerlendirmeler de yapılır.
Gerektiğinde güçlü, zayıf yönler ile fırsatları ve tehditleri içeren analiz yöntemi
kullanılır. Bu çalışmalar araştırma raporunda yer alır.
(10) Afet ve diğer kentsel risklerin yüksek olduğu yerleşmeler veya
yapılı kentsel çevre için, gerekli görülmesi halinde kentsel risk analizleri veya sakınım
planlaması çalışmaları yapılır. Afet ve diğer kentsel riskler için yapılmış risk
azaltıcı tedbirler planlarda esas alınır.
(11) Planlı ve sağlıklı gelişimin sağlanması için, alışveriş merkezleri, sanayi,
depolama, lojistik bölgeler gibi büyük alan kullanımına sahip alanların yer seçiminde,
yerleşmelerin gelişme yönü, nüfus ve yapı yoğunlukları, ulaşım sistemi gibi özellikleri
dikkate alınarak gerekli analiz çalışmaları yapılır; bu çalışmalar değerlendirilerek planlar
hazırlanır.
(12) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması aşamasında; tarihi çevre ve
geleneksel doku, kültürel ve doğal miras, sosyal ve ekonomik yapı, mülkiyet durumu,
kentsel, sosyal ve teknik altyapı, yapı ve sokak dokusu, ulaşım-dolaşım
sistemi, örgütlenme biçimi ve benzeri etütler kent bütünü ile ilişkilendirilerek yapılır.
Plan raporu
MADDE 9 – (1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve
yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır.
(2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç,
hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları,
yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri,
eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin
kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve
projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda
açıklamalara yer verilir.
(3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve
sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir.
(4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini
ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur.
(5) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan gösteriminde bulunan
kullanımlardan birden fazla mekânsal kullanımın aynı alanda bir arada
bulunması durumunda uygulamaya yönelik alan kullanım oranları, otopark, yeşil alan ve
benzeri sosyal ve teknik altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerektiğinde bağımsız
bölüm sayısı, plan raporu ve plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır.
Gösterim (lejand) teknikleri
MADDE 10 – (1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının
gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır.
(2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan
EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre
Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d
Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır.
(3) Gösterim listesine ilişkin teklif niteliğinde olan, öznitelikler ve kodlamalar ile
planların özelliği gereği ihtiyaç duyulacak gösterim tür ve tipi Bakanlıkça
değerlendirilerek uygun görülen gösterimler, Bakanlığın internet sayfasında ilan edilir.
Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterim planlarda uygulanamaz.
Standartlar
MADDE 11 – (1) İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın
veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal
ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari
standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur.
(2) Asgari standartların Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda veya çevre
düzeni planı ile belirlenmesi durumunda belirlenen standartlara uyulur.
(3) Planda yerleşik alan olarak belirlenen alanlarda yapılacak imar
planı revizyon ve değişikliklerinde, bu Yönetmelikte belirtilen eğitim, sağlık ve ibadet
kullanımlarına ilişkin asgari alan büyüklüğünün karşılanamaması durumunda ilgili kamu
kurum ve kuruluşunun teklifi doğrultusunda veya görüşü alınarak alan büyüklüğü plan
ile belirlenir.
(4) Sit alanlarında; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının fiziksel ve mülkiyet
dokusu özellikleri, mevcut sosyal ve teknik altyapı tesisleri, koruma-kullanma dengesi,
planlanan alanın şartları ile ihtiyaçları gözetilerek kentsel, sosyal ve teknik altyapı alan
standartları, yaya ve taşıt yolları genişlikleri koruma amaçlı imar planı kararları ile
belirlenir.
(5) Planlarda, turizm merkez ve bölgelerinde yılın belirli dönemlerinde ikamet
edilen konut alanlarında nüfusun gelecekte sürekli yerleşeceği varsayılarak gerekli
kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanları ile ihtiyaca karşılık gelecek otopark alanlarının
ayrılması zorunludur. Bu alanlar, ayrıldığı amaca uygun yapılaşma gerçekleşinceye
kadar park, çocuk bahçesi veya spor alanı olarak kullanılabilir.
(6) İmar planları hazırlanırken varsa ulaşım planı dikkate alınarak otopark
düzenlemesi yapılır. İmar planında otopark alanı ayrılırken, alan kullanım kararına
bağlı olarak yerleşik ve hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınarak
semt veya bölge otoparkı düzenlenir. İmar planlarında otopark alanları ayrılırken
otoparkın hizmet vereceği bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik durumu ile kalıcı ve
hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınır. Bu bölgelerde ulaşım
planlarının yapılması esastır. Bölgesel otopark alanları ayrılırken ulaşım planları dikkate
alınır.
Yürüme mesafeleri
MADDE 12 – (1) İmar planlarında yürüme mesafeleri; eğitim, sağlık ile yeşil
alanların hizmet etki alanındaki nüfusun erişme mesafesi topoğrafya, yapılaşma,
yoğunluk, mevcut doku, doğal ve yapay eşikler dikkate alınarak planlanır. Bu fıkrada
belirtilen hususlar uygun olması halinde ikinci ve üçüncü fıkralardaki asgari yürüme
mesafelerine uyulur.
(2) İmar planlarında; çocuk bahçesi, oyun alanı, açık semt spor alanı, aile sağlık
merkezi, kreş, anaokulu ve ilkokul fonksiyonları takriben 500 metre, ortaokullar takriben
1.000 metre, liseler ise takriben 2.500 metre mesafe dikkate alınarak yaya olarak
ulaşılması gereken hizmet etki alanında planlanabilir.
(3) Ayrıca imar planlarında; dini tesislerden küçük cami takriben 250 metre, orta
(semt) cami takriben 400 metre mesafe dikkate alınarak yaya olarak ulaşılması gereken
hizmet etki alanında planlanabilir. Mescitler ise yerleşik veya hareketli nüfusa göre
takriben 150 metre hizmet etki alanında yapılabilir.
(4) Brüt nüfus yoğunluğu 100 kişi/ha ve daha az olan yerleşim bölgelerinde,
dağınık kırsal nitelikli yerleşmelerde veya yerleşik alanlarda uygun büyüklük ve nitelikte
alan bulunamaması halinde veya bu fonksiyonlara ulaşımı zorlaştıran doğal ya da yapay
eşikler olması nedeniyle yürüme mesafeleri artırılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Mekânsal Strateji Planlarına Dair Esaslar
Planlama alanı
MADDE 13 – (1) Mekânsal strateji planı;
a) Ülke bütünü ile karasuları ve münhasır ekonomik bölgeleri
kapsayacak şekilde ülke düzeyinde,
b) Metropoliten bölgeler, gelişme odakları, yeni kentler, gelişme
koridorları, üretim, arz ve tüketim akımları ve ilişkileri, kentsel ve bölgesel ağlar,
yerleşmelerin yoğunluğu, ulaşım ilişkileri ve fiziksel eşikler gibi etkenler dikkate
alınarak Bakanlık tarafından belirlenen havza ya da bölgeleri kapsayacak şekilde bölge
düzeyinde,
hazırlanır.
Planlama ilkeleri ve esasları
MADDE 14 – (1) Mekânsal strateji planlarında;
a) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerin korunması,
b) Afet zararlarının azaltılmasına yönelik olarak tehlike ve risklerin analiz edilerek
tanımlanması ve tedbirlerin alınması,
c) Kaynakların sürdürülebilir kullanımının sağlanması,
ç) Ekonomik ve sosyal gelişme için gerekli olan altyapı, hizmet ve üretim
faaliyetlerinin kentsel ve kırsal tüm alanları kapsayacak şekilde kalkınma politikalarına
uygun olarak dağıtılması,
d) Kamu yararı, kaynak kullanımında etkinlik, verimlilik ve saydamlığın
sağlanması,
e) Planlamayı etkileyecek ve planlamadan etkilenecek kamu kurum ve kuruluşları,
kalkınma ajansları, üniversiteler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, meslek
odaları ve özel sektör temsilcilerinin katılımı ile farklı uzmanlık alanlarını içeren çok
disiplinli bir yapıda hazırlanması,
f) Ulusal, bölgesel, yerel ve sektörel öncelikler arasında tamamlayıcılık ve
bütünsellik ilişkisinin kurulması,
g) Yenilikçi, esnek ve rekabetçi bir ekonomik yapının oluşturulması için gerekli
mekânsal düzenlemelerin yapılması,
ğ) Değişen koşullara uyum sağlanması,
h) Mekânsal uyumun gözetilmesi,
ı) Yaşam kalitesinin artırılması,
i) Kentsel ve kırsal alanlar arası mekânsal ilişkilerin güçlendirilmesi,
j) Araştırma, analiz ve sentez raporları ile bunların
gerektirdiği çalıştayların gerçekleştirilmesi sonucunda çıkacak verilere dayanarak
hazırlanması,
esastır.
Planın unsurları
MADDE 15 – (1) Mekânsal strateji planları sektörel ve tematik paftalar ile plan
raporundan oluşur.
(2) Yerleşmeler sistemi ve kentleşme, ulaşım sistemi, su, risk, altyapı, ekonomi
ve özel uzmanlaşma bölgeleri, geliştirilmesi kısıtlı veya özel koşullarla tanımlanan
alanlar, özel ilkeler doğrultusunda planlanması gerekli alanlar ve benzeri
konularda sektörel ve tematik karar paftaları hazırlanır.
(3) Bölge mekânsal strateji planları hazırlanırken, bölgenin özellikleri
gözetilerek sektörel ve tematik pafta konuları çeşitlendirilebilir.
(4) Mekânsal strateji planı raporu; vizyon ve öncelikler, ilkeler, amaç, kapsam,
hedefler ve stratejiler, sektörel ve tematik kararlar, plan hükümleri ve eylem planı konu
başlıklarını içerecek şekilde hazırlanır.
(5) Kullanılacak olan gösterim teknikleri, sektörel ve tematik paftaların niteliğine
ve ölçeğine göre planın hazırlanması sırasında geliştirilebilir ve bu Yönetmelik ekinde
yer alan gösterimlerinden farklılıklar gösterebilir. Gerektiğinde diğer plan türlerine
ilişkin gösterimler kullanılabilir.
Uygulama ve izleme
MADDE 16 – (1) İlgili kurum ve kuruluşlarca hazırlanan sektörel planların havza
veya bölge düzeyindeki mekânsal strateji planlarına ve çevre düzeni planlarına uyumu
sağlanır.
(2) Mekânsal strateji planlarının uygulamaları, ilgili kurum ve kuruluşların faaliyet
raporlarından da faydalanılarak hazırlanacak raporlar ile izlenir. Bu raporlar, uygulama
döneminde belirlenen sorunlar ve seçenekli çözüm önerilerini içerecek biçimde
hazırlanır, ilgili kurum ve kuruluşlar ile koordinasyon içerisinde değerlendirilir ve
gerektiğinde güncellemeler yapılır.
(3) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamikler dikkate alınarak ihtiyaç duyulan
dönemlerde mekânsal strateji planları revize edilir.
Veri yapısı ve analizler
MADDE 17 – (1) Mekânsal strateji planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda
genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum ve
kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında etüt ve analizler yapılır:
a) Planlama alanının dünya ve bölgesindeki yeri; coğrafi konumu ve tanımı,
ekonomik ilişkileri, uluslararası ve bölgesel gelişmeler, taraf olunan uluslararası ve ikili
antlaşmalar ve kuruluşlar, uluslararası antlaşmalardan gelen yükümlülükler ve benzer
konular.
b) Gelişmesi kısıtlanacak veya özel koşullara sahip alanlar; deprem, heyelan,
taşkın, iklim değişikliği gibi belirli bir tehlikenin söz konusu olduğu alanlar,
biyolojik çeşitlilik açısından önemli olan, tarımsal ekosistemler ve ormanlar, tatlı su
ekosistemleri ve su kaynakları, kıyı ekosistemleri gibi endemik türlerin bulunduğu
veya ekolojik açıdan önemli alanlar ile doğa koruma alanları, özel çevre koruma
bölgeleri, milli park, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı koruma alanı, sit alanları ve
benzer konular.
c) Yerleşmeler sistemi ve şehirleşme; yerleşme kademelenmesi, yerleşmeler
arası ilişkiler, yerleşme büyüklükleri, nüfus değişimleri ve demografik eğilimler,
yerleşmelerin sosyal yapıları, uzmanlaşma alanları, odak noktaları, kentsel dönüşüm
odakları, cazibe merkezleri, konut stratejileri, yeni kentler, kır kent ilişkisi ve kentbölgeler ve benzer konular.
ç) Sektörlerin mekânsal eğilimleri; kalkınma planı, sektörel (tarım, sanayi,
madencilik, ulaşım, hizmetler, ticaret, turizm, konut, inşaat vb.) planlar ve ulusal strateji
belgeleri ile üst ölçekli planlarda öngörülen sektörel gelişmeler, stratejik yatırımlar,
gelişme odak ve koridorları, yeni kentler, üretim bölgeleri, bölgesel ölçekli kamu
projeleri ve yatırım kararları, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve benzer
konular.
d) Temel altyapı ve ulaşım; karayolu, denizyolu, demiryolu ve havayolu
taşımacılığı, limanlar, havaalanları, demiryolları, karayolu ağları, Trans-Avrupa ulaşım
sistemi vb. projeler, enerji nakil hatları ve koridorları, enerji altyapıları ve potansiyelleri,
boru hatları, lojistik merkezler, kara, deniz ve hava giriş kapıları ve benzer konular.
(2) Gerekli görülmesi halinde planın yeri ve niteliğine göre ilave etüt ve analizler
ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Çevre Düzeni Planlarına Dair Esaslar
Planlama alanı
MADDE 18 – (1) Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal
ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il
düzeyinde yapılır.
Plan ilke ve esasları
MADDE 19 – (1) Çevre düzeni planları hazırlanırken;
a) Varsa mekânsal strateji planlarına uygunluğun sağlanması,
b) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerin dikkate alınması,
c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının mekânsal kararları etkileyecek nitelikteki
bölge planı, strateji planı ve belgesi, sektörel yatırım kararlarının dikkate alınarak
değerlendirilmesi,
ç) Sürdürülebilir kalkınma amacına uygun olarak ekolojik ve ekonomik kararların
bir arada değerlendirilmesi,
d) Tarihi, kültürel yapı ile orman alanları, tarım arazileri, su kaynakları ve kıyı gibi
doğal yapı ve peyzajın korunması ve geliştirilmesi,
e) Doğal yapının, ekolojik dengenin ve ekosistemin sürekliliğinin
korunması amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması,
f) Ulaşım ağının arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması suretiyle imar
planlarında güzergâhı netleştirilecek yolların güzergâh ve yönünün genel olarak
belirlenmesi,
g) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve
politikaların belirlenerek arazi kullanım kararlarının oluşturulması,
ğ) İmar planlarına esas olacak şematik ve grafik dil kullanılarak arazi kullanım
kararları ile koruma ve gelişmenin sağlanması,
h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet
risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması,
esastır.
(2) Çevre düzeni planlarının hazırlanması sürecinde, planlama
alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer
konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz,
etüt ve araştırmalar yapılır:
a) Sınırlar.
b) İdari ve bölgesel yapı.
c) Fiziksel ve doğal yapı.
ç) Sit ve diğer koruma alanları, hassas alanlar, doğal karakteri korunacak alanlar.
d) Ekonomik yapı.
e) Sektörel gelişmeler ve istihdam.
f) Demografik ve toplumsal yapı.
g) Kentsel ve kırsal yerleşme alanları ve arazi kullanımı.
ğ) Altyapı sistemleri.
h) Yeşil ve açık alan kullanımları.
ı) Ulaşım sistemleri.
i) Afete maruz ve riskli alanlar.
j) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri.
k) Planlama alanına yönelik bölgesel ölçekli kamu projeleri ve yatırım kararları.
l) Her tür ve ölçekteki plan, program ve stratejiler.
m) Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve
benzeri hidrolojik, hidrojeolojik alanlar.
n) Çevre sorunları ve etkilenen alanlar.
(3) Çevre Düzeni Planlarının hazırlanması sürecinde planlama
alanı sınırları kapsamındaki tüm veriler 1/25.000ölçekli harita hassasiyetinde hazırlanır.
(4) Plan hazırlık sürecinde ihtiyaç duyulan veri, bilgi ve belgeler; ilgili veriyi
hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluşlardan, bilimsel çalışmalardan ve uzmanlarca
arazide yapılacak çalışmalardan elde edilir.
(5) Planlama sürecinde coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yöntemleri
kullanılarak güncellenebilir ve sorgulanabilir sayısal veri tabanı oluşturulur.
Revizyon ve değişiklikler
MADDE 20 – (1) Çevre düzeni planının ihtiyaca cevap vermediği hallerde veya
planın vizyonu, amacı, hedefleri, stratejileri, ilke ve politikaları açısından plan ana
kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü etkilemesi halinde çevre düzeni
planı bütününde revizyon yapılır. Çevre düzeni planı revizyonu;
a) Nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması,
b) Planın temel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların
ortaya çıkması,
c) Yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol
açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşması,
ç) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması,
durumunda yapılır.
(2) Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak
nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde;
a) Kamu yatırımlarına,
b) Çevrenin korunmasına,
c) Çevre kirliliğinin önlenmesine,
ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine,
d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine,
dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu
içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve
politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak
sonuçlandırılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
İmar Planlarına Dair Esaslar
İmar planı ilkeleri
MADDE 21 – (1) İmar planları, varsa kadastral durum işlenmiş, en son
onaylı hâlihazır haritalar üzerine çizilir. Kıyı alanlarında yapılan imar planlarında
onaylı kıyı kenar çizgisinin paftalarda gösterilmesi zorunludur.
(2) Nazım ve uygulama imar planları gerekli görülmesi halinde eş zamanlı olarak
hazırlanabilir. Nazım imar planı kesinleşmeden uygulama imar planı onaylanamaz.
Ancak, onay yetkisinin aynı idarede bulunması halinde nazım ve uygulama imar
planları eş zamanlı olarak onaylanabilir.
(3) İmar planları, planlama alanına ilişkin inceleme, araştırma, etüt ve eşik
analizi çalışmalarının değerlendirilmesinden elde edilen senteze dayalı olarak hazırlanır.
(4) İmar planlarının, yeterliliği haiz müellifler tarafından kanun ve yönetmelik
hükümlerine göre gerekli teknik araştırmalar yapılarak hazırlanması zorunludur. Bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanan planlar ve bu planlara ilişkin revizyon,
ilave ve değişiklik teklifleri yetkili idarelere karar alınması için sunulur.
(5) İmar planlarında, planlama alanının niteliğine göre mevzuatta öngörülen sağlık
koruma bantları, güvenlik bölgesi ve benzeri koruma kuşakları gösterilir. İmar planları,
varsa stratejik gürültü haritaları ve eylem planları dikkate alınarak hazırlanır ve planlarda
bu konuda gerekli tedbirler alınır.
(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan
alanlarda imar planları hazırlanamaz.
(7) İmar planına esas onaylı jeolojik-jeoteknik etüt veya mikro bölgeleme
raporlarındaki yerleşime uygunluk durumu haritalarına uyulması zorunludur. İmar
planlarının hazırlanmasında, varsa öncelikle mikro bölgeleme etütleri, yoksa yerleşim
alanının planlanmasına yönelik uygun jeolojik-jeoteknik etütler kullanılır.
(8) Çevre kirliliği oluşturmayan mevcut veya ilave ihtiyaç duyulan sosyal ve
teknik altyapı alanlarının, öncelikle söz konusu hizmetleri yürütmekle yükümlü kurum
ve kuruluşların varsa kendi mülkiyeti veya tasarrufundaki alanlar üzerinde
planlanması esastır.
(9) İnsan sağlığı ve güvenliği üzerinde doğrudan veya dolaylı olumsuz etkileri olan
enerji nakil hatları, dere koruma kuşakları, taşkın risk alanları, afete maruz alanlar ve
benzeri alanlara ilişkin kurum ve kuruluş görüşleri imar planlarına yansıtılır.
(10) İmar planlarında Ticaret+Konut, Ticaret+Turizm+Konut, Turizm+Ticaret
karma kullanım alanlarında konut kullanımına da yer verilmesi halinde, konut kullanım
oranları belirtilerek, konut kullanımının gerektirdiği sosyal ve teknik altyapı alanlarının
ayrılması zorunludur. İmar planlarında konutun yer aldığı karma kullanımlarda konut
kullanım oranının belirtilmediği hallerde en fazla % 30 konut kullanabileceği varsayılır.
(11) İmar planlarında, özel proje alanı olarak belirlenen yerlerde nüfus veya
yapı yoğunluğu ile kullanım ve yapılaşmaya ilişkin kararlar belirtilir.
(12) İmar planlarında araç trafiğinin azaltılması, toplu taşıma ve yaya öncelikli bir
ulaşım sisteminin kurgulanması esastır. Toplu taşım araçlarının kullanımının teşvik
edilmesi amacıyla park et - devam et sisteminin yaygınlaştırılmasına ve toplu taşım
duraklarının veya istasyonlarının bulunduğu etki alanında otopark alanları ayrılması ve
birbirine entegre olmasına ilişkin imar planlarında kararlar getirilir.
(13) İmar planlarında afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulabilecek açık alan, yol
ve diğer mekânsal ihtiyaçlar gözetilir.
(14) İmar planlarında, sosyal altyapıya yönelik standartlarının sağlanabilmesi
açısından imar adalarının çok küçük ve parçalı oluşturulmayacak şekilde imar yollarının
düzenlenmesi esastır.
Eşik analizi
MADDE 22 – (1) Planların hazırlanması sürecinde yerleşilebilir alanların
belirlenmesi amacıyla, kurum ve kuruluşlardan alana ilişkin toplanan doğal ve fiziki
bilgilerin, alana özgü yapılan etütler ile diğer tüm veriler birlikte değerlendirilmek
suretiyle, gerek duyulan ölçeklerde hâlihazır haritalar üzerinde üst üste çakıştırılması ile
eşik analizi hazırlanır.
(2) Eşik analizinde; topografik, jeolojik-jeoteknik, hidrojeolojik yapı özellikleri ile
arazi kullanımı, tarım ve orman alanları, içme suyu havzaları, sit ve diğer koruma
alanları, hassas alanlar, kıyı, altyapı, doğal ve fiziki veriler ile afet tehlikeleri analiz
edilerek bir arada değerlendirilir.
(3) İmar planlarının hazırlanması sürecinde eşik analizinin yapılması zorunlu olup,
plan kararlarının oluşturulmasında temel plan altlığı olarak kullanılır.
Nazım imar planı
MADDE 23 – (1) Nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından,
uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük
kararlar uygulama imar planlarında belirlenir.
(2) İhtiyaç duyulması halinde, nazım imar planlarında, sosyal ve teknik
altyapı alanları ve kamuya ayrılan alan dengeleri gözetilmek suretiyle uygulama imar
planlarının yapım etapları belirlenebilir.
(3) Ulaşım sisteminin yolculukların mesafesini kısaltacak şekilde
tasarlanması esastır.
(4) Park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan gibi açık alanların mahalle ve
semt ölçeğinde merkezlerle birlikte tasarlanması esastır.
(5) Açık ve yeşil alan ile diğer sosyal ve teknik altyapı alanları bir bütün olarak,
erişilebilir şekilde merkezlerle birlikte planlanmalıdır.
(6) Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama
alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili
kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve
araştırmalar yapılır:
a) İdari sınırlar.
b) Jeolojik, jeomorfolojik, hidrolojik ve hidrojeolojik yapı.
c) Yerleşme alanlarının karakteristik özellikleri ile mekânsal gelişme eğilimleri ve
potansiyelleri.
ç) Yenileme, sağlıklaştırma, dönüşüm bölgelemeleri.
d) İklim özellikleri.
e) Bitki örtüsü.
f) Toprak niteliği ve tarımsal arazi kullanımı.
g) Ekolojik yapı (ekosistem tipleri, flora ve fauna varlığı).
ğ) Koruma statüsü verilmiş alanlar, hassas alanlar (sit alanları,
uluslararası sözleşmelerle korunan alanlar, sulak alanlar, özel çevre koruma bölgeleri,
milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı geliştirme alanı,
yaban hayatı koruma alanı, tür koruma alanı, içme suyu havzaları koruma alanları ve
diğerleri).
h) Orman alanları, mera, yaylak, kışlak alanları.
ı) Kültür ve turizm gelişim ve koruma bölgeleri, turizm merkezleri.
i) Organize sanayi bölgeleri, kapasite ve doluluk oranları.
j) Genel peyzaj öğeleri, makroform analizi.
k) Demografik yapı ve nüfusun demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, çalışma,
eğitim, medeni hal).
l) Sosyal yapı.
m) Ekonomik yapı.
n) Ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar,
liman ve havalimanı).
o) Çevre sorunları.
ö) Lojistik merkez alanları.
p) Sektörel yapı (tarım, sanayi, hizmet, ulaşım, enerji, maden, konut vb.).
r) Katı atık depolama, geri kazanım ve bertaraf tesisleri.
s) İçme suyu ve atık su arıtma tesisleri.
ş) Atık su deşarj yerleri.
t) Tarımsal sulama alanları.
u) Ruhsatlı maden sahaları.
ü) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri, mania planları.
v) Doğal afet tehlikeleri ve kentsel riskler, varsa risk yönetimi ve sakınım planları.
y) Mevcut arazi kullanımı, yapılaşma durumu, mülkiyet yapısı.
z) Çevre düzeni planı kararları ve yürürlükteki imar planları.
Uygulama imar planı
MADDE 24 – (1) Uygulama imar planlarının tamamı bir aşamada yapılabileceği
gibi sosyal ve teknik altyapı alanı dengeleri gözetilerek etaplar halinde de yapılabilir.
(2) Nazım imar planları üzerinde gösterilen sosyal ve teknik altyapı alanlarının
konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım imar planının
ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozmamak ve hizmet etki
alanı içinde kalmak şartı ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşü dikkate alınarak
uygulama imar planlarında değiştirilebilir.
(3) Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil
alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit,
karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan
gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına
aykırılık teşkil etmez.
(4) Uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak; ayrık, bitişik,
blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS),
emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafeleri belirlenir.
(5) Araç trafiğine ayrılmış şerit sayısını azaltmamak ve ilgili TSE standartlarına
uymak kaydıyla; taşıt yollarının yaya, engelli ve bisiklet kullanımına
ayrılmış kısımlarının genişlikleri, nazım imar planında değişikliğe gerek olmaksızın
uygulama imar planında artırılabilir.
(6) Uygulama imar planlarında, öncelikle engelliler, çocuklar ve yaşlılar gibi kamu
ortak mekânlarını kullanmakta zorluk çeken ve hareket kısıtlılığı bulunan kişilerin
kentsel kullanımlara, sosyal altyapı alanlarına erişimini ve kullanımını sağlayıcı ve
kolaylaştırıcı tedbirlerin alınması amacıyla tasarım ilkeleri geliştirilmesi esastır.
(7) Uygulama imar planlarında yaya ve bisiklet yolları ile bisiklet park yerleri
uygulama ilkeleri geliştirilmesi esastır.
(8) İlgili mevzuatına göre koruma altına alınmış, tescil edilmiş doğal ve kültürel
varlıklar, bunların ayrılmaz parçası olan eklentileri, bahçe avlu duvarları, varsa tescilli
tek yapıların koruma alanları, sokak dokuları gibi bütünleyici unsurları ile varsa koruma
alan sınırları planlarda ayrıntılı olarak gösterilir. Ayrıca, varsa tescile değer yapıların
tespit edilmesi halinde değerlendirilmek üzere ilgili idaresine bildirilmesi esastır.
(9) Nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların,
uygulama imar planlarında ayrıştırılması esastır.
(10) Uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar
halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler
kapsamında aşağıdaki analiz ve araştırmalar yapılır:
a) Nazım imar planı kararlarının analizi.
b) Planlama alanının sınırları.
c) Mevcut yapı yoğunluğu ve doku analizi.
ç) Yapı adalarının ve yapıların konumu ve özellikleri.
d) Yapılaşma ve yaklaşma mesafeleri.
e) Mevcut nüfus yoğunluğu ve dağılımı.
f) Sosyal altyapı tesisleri.
g) Teknik altyapı tesisleri.
ğ) Mülkiyet yapısı ve kamu mülkiyetindeki alanlar.
h) Tescilli eser, anıt vb. tarihi ve kültürel varlıklar.
ı) Hizmetlere erişilebilirlik.
i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye
yönelik jeolojik etütler.
j) Topografya, eğim vb. eşikler.
k) Göl, baraj, akarsu, taşkın alanı, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları vb.
hidrolojik, hidrojelojik yapı.
l) Ulaşım sistemi ve kademelenmesi, durak-istasyon noktaları.
m) Trafik düzeni ve güvenliği, yollar ve kavşaklar ile ilgili ilkeler, yapı ve
tesislerden karayoluna geçiş yolu bağlantısı yapılabilecek kesimler.
n) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yolları.
o) Otopark kapasitesi ve dağılımı.
ö) Açık ve kapalı alan kullanımları ve ilişkileri.
p) Toplanma alanları.
r) Hizmet alanlarının yer seçimi ve büyüklüğü.
s) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanlar ve ilkeleri.
ş) Ulaşım güzergahları.
t) Havalimanı, liman ve iskeleler.
u) Gar ve istasyon alanları.
ü) Lojistik alanlar.
İmar planı revizyonu ve ilaveleri
MADDE 25 – (1) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının
mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun
sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının
yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar
planlarında revizyon yapılır.
(2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve
mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak
biçimde, bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak ilave imar
planı yapılabilir.
İmar planı değişiklikleri
MADDE 26 – (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini,
bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu
yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.
(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır.
Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren
plan değişikliği yapılamaz.
(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması,
küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça
yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:
a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi
gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.
b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya
ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu
tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle
yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu
alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre
aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate
alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.
c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının
altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları,
düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil
alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın
kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme
ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır.
(4) Kat adedi veya bina yüksekliğini artıran imar planı değişiklikleri, yörenin
yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliği dikkate alınmak suretiyle, şehrin veya alanın
yakın çevresinin silüeti, yapıların güneşe göre cephesi ve yönlenmesi özelliklerini
olumsuz yönde etkilememesi esas alınarak yapılır.
(5) İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının
değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde:
a) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları standartlara uygun
olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır.
b) Nüfus yoğunluğuna bağlı olmaksızın, kat adedinin artırılmasının istenmesi
durumunda; önerilecek kat adetlerinin tayininde aşağıdaki formüle göre bulunacak bütün
yollardaki karşılıklı bina cepheleri arasındaki asgari uzaklık sağlanacaktır.
K = [(Y1 + Y2)/2] + 7,00 m
Yukarıdaki formülde;
K = Karşılıklı bina cepheleri arasındaki mesafe (metre),
Y1 = Yolun bir cephesine önerilecek yapının yüksekliği,
Y2 = Yolun diğer cephesinde önerilecek yapının yüksekliğini,
ifade eder.
c) Parsellerin birleştirilmesi ve yapı düzeni değişikliği içeren, kat adedinin
artırılmasına yönelik uygulama imar planı değişikliklerinde de yukarıdaki formüle
uyulması esastır.
(6) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar
planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve
daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya
yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma
durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00
metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas
edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan
karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur.
e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve
trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir.
(7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan
değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve
gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi
raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Koruma Amaçlı İmar Planlarına Dair Esaslar
Koruma amaçlı imar planı hazırlama ilkeleri
MADDE 27 – (1) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanmasında aşağıdaki
ilkelere uyulur:
a) Koruma amaçlı imar planları, varsa etkileşim geçiş sahaları da göz önünde
bulundurularak ve sit alanının bütününü kapsayacak şekilde veya uygun görülen etaplar
halinde, içinde bulunduğu yerleşme ile ilişkileri kurularak hazırlanır.
b) Tabiat varlıkları, doğal, tarihi, arkeolojik, kentsel ve kentsel arkeolojik sitler ile
koruma statüsü bulunan diğer alanların çakıştığı yerlerde ilgili bakanlıkların koruma ve
kullanma esaslarına ilişkin görüşü alınır.
c) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması aşamasında tespit edilen
sorunların çözümü ve tarihi, kültürel, doğal çevrenin yaşanabilir ve sürdürülebilir
biçimde korunabilmesi için alana özgü stratejiler ile gerektiğinde tescilli kültür
varlıkları ile sit alanları içindeki faaliyetlerin ve yapı stokunun deprem, sel baskını,
heyelan, yangın, kaya düşmesi ve benzeri afetlere karşı daha dayanıklı ve güvenli hale
getirileceğine ilişkin hedefler, stratejiler ve uygulama esasları belirlenir.
ç) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlandığı alanın nitelikleri gözetilerek ayrıca
tarihi, kültürel ve doğal yapısına ilişkin yapılmış araştırmalar da değerlendirilerek
kullanım kararları ve yapılaşma koşulları belirlenir.
d) Koruma amaçlı imar planlarında ilgili mevzuatı gereği oluşturulan Tabiat
Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu veya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurullarının uygunluk kararları alınmadan plan onaylanamaz.
e) Koruma amaçlı imar planı; daha geniş alanları kapsayan bir planın
parçası olması halinde, plan bütününde diğer alanlarla sürekliliği, bütünlüğü, uyumu ve
erişilebilirliği dikkate alınarak bütünleşik bir yaklaşım ile hazırlanır.
f) Doğal sit alanlarına ait koruma amaçlı imar planı bölge komisyonu kararı ile
birlikte, tabiat varlıkları ve doğal sitler ile tarihi arkeolojik, kentsel, kentsel arkeolojik
sitler ve diğer koruma statülerinin çakıştığı alanlarda ise ilgili Bakanlıkların
görüşü alındıktan sonra ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı ile
birlikte Bakanlığa sunulur. Planlar Bakanlık tarafından uygun bulunması halinde
onaylanır.
g) Planlama aşamasında sit alanı sınırları içerisinde tescilli olmayan ancak tescile
konu olabilecek kültür ve tabiat varlıkları hakkında envanter çalışması yapılarak ilgili
kurul veya komisyonların onayına sunulur.
ğ) Koruma amaçlı imar planlarında yenileme alanları belirlenmesi durumunda
yenileme projelerinin planda getirilmiş kararlara uygun hazırlanması esastır.
h) Koruma amaçlı imar planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek,
mevcut korunması gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek, geleneksel kentsel
doku özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin plan
değişikliği yapılamaz.
ı) Uygulama imar planlarında mevcut tarihi yapıların, sokak dokularının
korunması ve yenilenmesini sağlayacak kararlar alınır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Bütünleşik Kıyı Alanları Planlarına Dair Esaslar
Planlama alanı
MADDE 28 – (1) Planlama alanı sınırı; kıyı ve coğrafi, ekonomik, sosyal, tarihsel
ve ulaşım bakımından etkileşimde olduğu doğal çevre, kullanım ve faaliyetler esas
alınarak ve gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Planlama ilkeleri
MADDE 29 – (1) Planlarda, bölgesel düzeyde, kıyı alanlarına
yönelik sektörel eğilimler, öngörüler ve hedeflere dayalı mekânsal stratejiler;
kıyı alanları ve etkileşim alanlarına odaklı olarak bütünsel bir yaklaşımla geliştirilir.
Buna göre planlar hazırlanırken;
a) Kıyı alanlarında sürdürülebilir gelişme ilkesi doğrultusunda; hassas ekosistemler
korunarak doğal ve kültürel kaynaklardan yararlanmada sektörler ve faaliyetler
arası uyumun sağlanması,
b) Kıyıya denizden veya karadan erişilebilirlik, kıyılardan yararlanmada kamu
yararı ve eşitlik ilkesi çerçevesinde stratejilerin geliştirilmesi,
c) Kıyı alanlarında yetki ve sorumluluğu olan kurumlar ve idareler ile kıyıda
faaliyet gösteren sektörler arası uyum ve eşgüdüme yönelik yönetim modelinin
oluşturulması, planlama ve yönetime ilişkin uygulama araçlarının geliştirilmesi,
ç) Kıyılarla ilgili bölgesel ve il düzeyinde yapılacak planlara ve çalışmalara yol
göstermesi, şematik ve grafik planlama dili kullanılarak hazırlanması,
d) Planlama sürecinde kıyı alanlarının mevcut profilinin çıkarılması,
e) Var olan potansiyeller ve fırsatlarla birlikte sorunlar ve kısıtların ortaya
konulması,
f) Alana ilişkin güncel bilgilerden hareketle alt bölgeler özelinde mekânsal gelişme
ve planlama stratejilerinin tarif edilmesi,
g) Stratejilerin hayata geçirilmesini sağlayacak ve kolaylaştıracak katılımcı bir
yönetim modelinin geliştirilmesi,
esastır.
(2) Bütünleşik kıyı alanları planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel
başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu
veriler kapsamında deniz, akarsu, göl, gölet ve kara tarafındaki etkileşim bölgelerine
ilişkin aşağıdaki analiz, etüt ve araştırmalar yapılır:
a) Kıyı ekosistemi.
b) Afet tehlikeleri (deprem, heyelan, kaya düşmesi, su baskınları, tsunami,vb.).
c) Dalga ve rüzgâr iklimi, su çevrim özellikleri, deniz akıntıları, fırtına kabarması,
deniz seviyesi yükselmesi.
ç) Kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi uygulamaları.
d) Ana ulaşım bağlantıları (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu).
e) Limanlar, ticari iskeleler, balıkçı barınakları, boru hatları, tersaneler.
f) Deniz ticareti ve deniz ulaşımı.
g) Doğalgaz ve petrol ürünleri depolama iletim ve rafineri tesisleri.
ğ) Turizm ve konaklama tesisleri, yat ve kruvaziyer turizmi.
h) Balıkçılık, su ürünleri ve balık çiftlikleri.
ı) İçmesuyu sistemi, katı atık yönetimi ve hava kalitesi.
i) Sahil güvenlik, dalışa yasak bölgeler.
j) Yerleşim alanlarının kıyı yönünde ve kıyı ile ilişkili genişleme eğilimi.
(3) Bütünleşik kıyı alanları planları; kıyı alanlarında yetkili kurum ve kuruluşlar,
yerel yönetimler ve yatırımcıların, planlama, projelendirme ve uygulamalarına rehberlik
eder.
ONUNCU BÖLÜM
Kentsel Tasarım Projelerine Dair Esaslar
Projenin hazırlanması
MADDE 30 – (1) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanın sınırları imar planında
gösterilebilir. Ancak kentsel tasarım projelerinin imar planından önce
yapılmış olması halinde, bu projelerdeki gerekli ayrıntılar imar planı kararlarında yer
alır.
(2) Kentsel tasarım projelerinin bulunduğu yerleşme veya bölgenin gelişme ve
yapılaşma hedefleri bütününde ele alınması ve projelerin yönlendirilmesi amacıyla
büyük alan gerektiren bölgelerde proje kapsamında gerektiğinde master plan
hazırlanabilir.
(3) Kentsel tasarım projelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi
amaçlı gerektiğinde kentsel tasarım değerlendirme komisyonu kurulabilir.
(4) Uygulama imar planı onaylanmadan kentsel tasarım projeleri uygulanamaz.
(5) Kentsel tasarım projelerinde, alanın özelliğine göre doluluk-boşluk oranı,
yapılar arası ilişkiler, taşıt ve yaya hareketleri gibi mimari ve mekân tasarımına ilişkin
ayrıntılar ile doğal, kültürel, sosyal, ekonomik, ulaşım ve teknik altyapıya ilişkin veriler
dikkate alınır.
(6) Kentsel tasarım projeleri, ölçeğin niteliğine göre
farklı ayrıntıları içerecek şekilde hazırlanır.
a) Kentsel tasarım projeleri genel olarak; koruma, sağlıklaştırma, iyileştirme,
yenileme politikalarını içeren, ulaşım, tasarım, fonksiyon ilkelerini ortaya
koyan, çeşitli şemalar ve tasarım ilke ve detayları ile desteklenen bir biçimde hazırlanır.
Projede; alanın ihtiyaç programı ve alan verileri doğrultusunda, açık mekânların
kapalı mekânlarla birlikte düzenlenmesi, toplu taşıma, taşıt, yaya, bisiklet, otoparklar,
servis gibi genel ulaşım-dolaşım sorunlarının çözümü, çevre düzenlemesi ve altyapıya
ilişkin koşullar, çevre yapılarla ilişkilerin kurulması ve her türlü düzenlemenin temel
ilkeleri belirlenir.
b) Kentsel tasarım projeleri ayrıntılı olarak; ada içi veya dışı, proje alanındaki
ulaşım-dolaşım ilişkileri ve açık-kapalı alanlara ilişkin tasarımlar, arazi ve
yapı düzenlemelerine ilişkin kotlandırmalar, yönlenme, bahçe mesafeleri, kütleler
arası mesafe gibi kütle düzenlemeleri, işlevlerin yatay ve düşey
dağılımları, bitkilendirmenin genel karakteri, su ögesi kullanımı, tüm
elemanların ölçülendirilmesi, malzemenin belirlenmesi, kütle, gabari, şematik
plan çizimleri gibi yapılara ait mimari konsept projeleri ile anlatım için uygun
olabilecek ölçekte yeterli sayıda görünüş, kesit, silüet, 3 boyutlu olarak arazi üzerinde
modellenmesini içerir. Ayrıca detay listesi, aydınlatma elemanları, yönlendirme ve
tanıtım levhaları, çöp kutuları ve benzeri kent mobilyalarına ait ayrıntılar ve kesin proje
raporu da bu çalışma kapsamında ele alınır.
(7) Kentsel tasarım projesi doğrultusunda mekânın imge, anlam ve kimlik
kazanmasını, estetik ve sanat değerinin yükseltilmesini, yapıların bir uyum içerisinde ve
bütünlük oluşturacak şekilde düzenlenmesini amaçlayan ve mekânsal planlama
sistematiği içerisinde uygulamaya yönelik kılavuz ve tavsiye niteliğinde
kararları içerecek şekilde kentsel tasarım rehberi hazırlanır.
(8) Yaya bölgeleri ve meydanların planla ve tasarım ile geliştirilmesi esastır.
(9) Sokak ve binaların tasarımında erişilebilirlikle beraber mekânların
aydınlatılması, sokakların birbiriyle ilişkisi, sokak ve meydanlara güvenli erişim
ortamının sağlanması da esas alınır.
(10) Kentsel tasarım projesine ilişkin Bakanlıkça usul ve esas belirlenir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Çevre Düzeni Planı ve İmar Planlarının Onayı, İlanı ve Kesinleşmesi
Planların sunulması
MADDE 31 – (1) İdare; onaylanmak üzere iletilen plan tekliflerini, öncelikle eksik
belgesinin olup olmadığı yönünden inceler, eksik belgesi bulunanların eksikliklerinin
ilgilisince 30 gün içinde tamamlanmak üzere iade eder.
(2) Plan teklifleri; Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri uyarınca, planın kademesi
ve türüne göre üst kademe planlar, planlama esasları, yapılan analiz ve kararlar ile
birlikte gerekçesi, planın kent bütününe ve çevresine etkisi ve uyumu, ulaşım sistemi ile
bütünleşmesi, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarının sağlanması, kentsel doku ve
yaşanabilirlik hususları kapsamında değerlendirilir.
(3) Plan paftası, plan notları, plan raporu bulunmayan ve plan teklifi niteliğini haiz
olmayan, müellif tarafından yapılmayan ve imzalanmayan planlar, idarelerin karar
mercilerine sunulamaz.
(4) İmar planı teklifleri, planın kapsadığı alanın maliki veya maliklerinin yasal
vekilleri tarafından sunulabilir. Planlanan alan içinde maliklerine ulaşılamayan, malikleri
belli olmayan veya maliki bulunmayan yerlerin mevcudiyeti halinde, bunların ilgili
idarece belgelendirilmesi ve planlanan alanın %20’sini aşmaması şartı aranır.
Planların onaylanması ve yürürlüğe girmesi
MADDE 32 – (1) Çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı ile
bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklikler idarelerin karar mercilerince
onaylanarak yürürlüğe girer. Ancak uygulama imar planı kesinleşmeden imar
uygulaması yapılamaz.
(2) Mekânsal planlar ile bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklikleri ilgili
mevzuatı doğrultusunda karar almaya yetkili mercilerce onaylanmadan önce Bakanlık
sistemi üzerinden Plan İşlem Numarası alınması zorunludur.
(3) Çevre düzeni planlarının kesinleşmeyen kısımlarını kapsayan imar
planları onaylanmaz.
(4) Plan onaylamaya yetkili idarelerin karar mercilerince uygun görülmeyen imar
planı teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle idarelerce otuz gün içinde ilgilisine
yazı ile bildirilir.
(5) Planlar plan notları, plan raporları ve ekleriyle birlikte onaylanır. Onay
metninde açıkça belirtilmese dahi plan raporu ve diğer eklerin plan paftaları ile birlikte
onaylandığı kabul edilir.
(6) Kesinleşen planların her bir paftasının önyüzüne Plan İşlem Numarası ile onay
tarih ve sayısının yazılarak mühürlenmesi zorunludur.
Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi
MADDE 33 – (1) Çevre düzeni planı ve imar planları onaylandığı tarihten itibaren
en geç on beş iş günü içinde otuz gün süreyle herkesin görebileceği şekilde idarelerce
tespit edilen ilan yerlerinde asılmak suretiyle ve idarelerin internet sayfalarında
eş zamanlı olarak ilan edilir.
(2) İmar planlarının nerede ve nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile
yerel veya ulusal basında veya ilgili muhtarlıklarda duyurulur.
(3) Planların askıya çıkarıldığına ve askıdan indirildiğine dair tutanaklar ilgili
birim amiri dahil iki imzalı olarak düzenlenir.
(4) Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece
değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca
bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz
olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir.
(5) İtirazlar; askı süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç otuz gün içinde ilgili
idare karar merciine gönderilir ve en geç otuz gün içinde karara bağlanarak planlar
kesinleşir.
(6) İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik
yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır.
(7) Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
ONİKİNCİ BÖLÜM
Planların Aleniyeti ve Denetimi
Planların aleniyeti ve dağıtımı
MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelikte adı geçen her tür ve ölçekteki planlar, plan
notları, açıklama raporları ve ekleriyle birlikte alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
planı onaylayan idarenin görevidir.
(2) İdareler; mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planlarının
tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar halinde ya da sayısal
ortamda çoğaltarak, tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir. Ayrıca idareler,
internet sayfasında sürekli yayımlamak suretiyle de planlara aleniyet sağlayabilir.
(3) Planların aleniyetini sağlamak ve toplumu bilgilendirmek için, medya ve
elektronik haberleşmenin yanı sıra seminerler, konferanslar, sergiler ve toplantılar gibi
araçlar da kullanılabilir.
(4) Kesinleşen planlar idarelerce plan notları, plan raporu, onaya ilişkin karar,
askı tutanakları ve jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etütleri ile birlikte en geç on
beş gün içerisinde Bakanlık tarafından belirlenen sayısal veri yapısına göre coğrafi bilgi
sistemi ortamında kaydedilerek, Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Portalında yayımlanması
için Bakanlığa iletilmek üzere İl Müdürlüklerine gönderilir.
(5) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanıp onaylanan mekânsal planlar ile bu planlara
ilişkin revizyon, ilave ve değişikliklerine ilişkin coğrafi veri ve bilgilerin, idarelerce
Bakanlar Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde ve coğrafi bilgi sistemi
ortamında sayısal olarak üretilmesi, elektronik ortamda ilan edilmesi ve Bakanlıkça tesis
edilecek elektronik ortam üzerinden paylaşılması, arşivlenmesi ve güncellenmesi
zorunludur.
Planların izlenmesi ve incelenmesi
MADDE 35 – (1) Planların, üst kademe planlara, bu Yönetmeliğe ve imar
mevzuatına uygunluğunun sağlanması planı yapan ve onaylayan idarelerin
sorumluluğundadır. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce, dışında
il özel idarelerince onaylanan her tür ve ölçekteki mekânsal planların; üst kademe
planlara, 3194 sayılı İmar Kanunu ve bu Yönetmeliğe uygunluğunu izleme ve inceleme
işlerini Bakanlık yürütür.
(2) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce, dışında il özel
idarelerince onaylanan mekânsal planlar kesinleştikten sonra incelenmek üzere en geç on
beş gün içinde İl Müdürlüğüne iletilir.
(3) Mekânsal planlar ile bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklikleri, plan
notları, plan raporu, onaya esas ilgili idare meclisi kararı ile diğer bilgi ve belgelerle
birlikte Bakanlıkça belirlenen formatta ve sayısal ortamda iletilir.
(4) İletilen mekânsal planlar incelenerek gerekli değerlendirmeler yapılır.
Bakanlıkça, planlarda; usul, şekil, üst ölçekli planlar ve Bakanlıkça yayımlanan
yönetmeliklere aykırılık tespit edilmesi halinde, gerekli düzeltmelerin yapılması ve
aykırılığın giderilmesi amacıyla ilgili idare bilgilendirilir.
(5) Bakanlık, planların incelenmesini resen veya İl Müdürlükleri aracılığı ile
yapabilir.
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdarenin ve müellifin yükümlülükleri
MADDE 36 – (1) İdare ve plan müelliflerinin her tür ve ölçekteki plan yapımında
bu Yönetmeliğe uyması zorunlu olup, planlarda bu Yönetmelikte yer alan hükümlere
aykırı kararlar getirilemez.
Planların elde edilmesi
MADDE 37 – (1) İdare; 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki
Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre her
tür ve ölçekte plan yapımı, bu planlara altlık oluşturacak her tür ve ölçekte harita, etüt,
proje, mikro bölgeleme çalışmaları ile danışmanlık ve araştırma işlerini, bu işlerde
faaliyet gösteren, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki
idareler ile akdedecekleri protokoller çerçevesinde 4734 sayılı Kanuna tabi olmaksızın
ortak hizmet uygulamaları ile yaptırabileceği gibi İller Bankası Anonim Şirketine yetki
verilmek suretiyle ya da ihale yöntemi ile de temin edebilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 38 – (1) 2/11/1985 tarihli ve 18916 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) 11/11/2008 tarihli ve 27051 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Düzeni
Planlarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onay
makamına sunulan veya idare meclisinin gündemine alınan plan teklifleri, bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat hükümlerine göre
sonuçlandırılır. Ancak, bu planlar için de plan işlem numarası alınması zorunludur.
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Yürürlükte olan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni
planlarında yapılacak revizyon, ilave ve değişikliklerinde bu Yönetmeliğin nazım imar
planları ile ilgili hükümlerine uyulur.
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikle birlikte yürürlükten kaldırılan
gösterimlere karşılık, yürürlüğe giren gösterimlerin mekânsal planlarda ve bu planlara
ilişkin revizyon, ilave ve değişikliklerinde kullanılması zorunludur.
GEÇİCİ MADDE 4 – (1) İdareler; yürürlükteki mekânsal planlarını bir yıl içinde
Bakanlıkça belirlenen veri yapısına uygun olarak coğrafi bilgi sistemi ortamında
sayısallaştırılıp Plan İşlem Numarası almak suretiyle Bakanlığa iletir. İdareler tarafından
talep edilmesi ve Bakanlıkça uygun görülmesi halinde sayısallaştırma hizmeti Bakanlık
tarafından yapılabilir.
Yürürlük
MADDE 39 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 40 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.MEKÂNSAL PLANLAR YAPIM YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri
korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir
düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve
güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma
kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; her tür ve ölçekteki mekânsal planlar ile bu
planlara ilişkin revizyon, ilave, değişikliklerin yapılmasına ve incelenmesine, mekânsal
planlar ile özel amaçlı plan ve projelere yönelik usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun
5 inci, 8 inci ve 44 üncü maddeleri ile 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
2 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Tanımlar ve Mekânsal Kullanım Esasları
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
b) Bütünleşik kıyı alanları planı: Kıyıları, etkileşim alanı ile birlikte
tüm sektörel faaliyet ve planları, sosyal ve ekonomik konuları da içerecek şekilde
bütünleşik bir yaklaşımla ele alan; kıyı alanlarındaki fonksiyon ve faaliyetler ile
kıyı alanlarına yönelik hedefler arasındaki uyumu sağlayan; sürdürülebilir gelişme ilkesi
doğrultusunda kıyı ekosisteminin korunmasını ve doğal kaynakların kullanımını gözeten;
ulaşım türleri ile ilgili kıyıda yapılması gerekli altyapı tesislerini içeren; koruma ve
kullanma dengesini sağlayacak biçimde mekânsal hedef, strateji ve eylem önerilerini ve
yönetim planını kapsayan, 1/25.000 veya 1/50.000 ölçekte şematik ve grafik planlama
diline uygun, plan paftası ve planlama raporu ile bütün olarak stratejik planlama
yaklaşımı çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içinde hazırlanan planı,
c) Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji
kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin
gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım,
enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve
sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya
1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza
veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı,
ç) Eylem planı: Planların hayata geçirilmesine yönelik olarak dönüşüm, uygulama,
altyapı gibi birbiriyle bağlantılı iş ve eylemlerin kurum, kuruluş ve diğer paydaşların,
bütçe, zaman, insan kaynağı ve kurumsal kapasitelerinin belirlendiği ve ilgili kurum ve
kuruluşlar ile işbirliği içinde gerektiğinde idarelerce hazırlanan planı,
d) İdare: Büyükşehir belediyelerini; belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde
belediyeleri; bu sınırlar dışında il özel idarelerini ve ilgili mevzuatları uyarınca plan
yapma, yaptırma ve onaylama yetkisine sahip kurum ve kuruluşlarını,
e) İl müdürlüğü: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünü,
f) Kanun: 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununu,
g) Kentsel tasarım projesi: Doğal, tarihi, kültürel, sosyal ve ekonomik özellikler ile
arazi yapısı dikkate alınarak, tasarım amacına göre kütle ve yapılanma düzeni veya açık
alan düzenlemelerini içeren; taşıt ulaşımı, otopark ve servis ilişkileri ve yaya dolaşım
ilişkilerini kuran; yapı, sokak, doku, açık ve yeşil alanların ilişkisini ve kentsel mobilya
detaylarını gösteren; altyapı unsurlarını bütüncül bir yaklaşımla disiplinler arası olarak
ele alan; imge, anlam ve kimlik özelliklerini ifade eden; tasarım ilke ve araçlarını içeren
uygun ölçekteki projeyi,
ğ) Koruma amaçlı imar planı: 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca hazırlanan nazım ve uygulama imar planını,
h) Mekânsal plan: 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca hazırlanan, kapsadıkları alan
ve amaçları açısından üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekânsal strateji
planı, çevre düzeni planı ve imar planını,
ı) Mekânsal strateji planı: Ülke kalkınma politikaları ve bölgesel gelişme
stratejilerini mekânsal düzeyde ilişkilendiren, bölge planlarının ekonomik ve sosyal
potansiyel, hedef ve stratejileri ile ulaşım ilişkileri ve fiziksel eşiklerini de dikkate alarak
değerlendiren, yer altı ve yer üstü kaynakların ekonomiye kazandırılmasına, doğal, tarihi
ve kültürel değerlerin korunmasına ve geliştirilmesine, yerleşmeler, ulaşım sistemi ile
kentsel, sosyal ve teknik altyapının yönlendirilmesine dair mekânsal stratejileri
belirleyen, sektörlere ilişkin mekânsal politika ve stratejiler arasında ilişkiyi kuran,
1/250.000, 1/500.000 veya daha üst ölçek haritalar üzerinde şematik ve grafik dil
kullanılarak hazırlanan, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde
yapılabilen, sektörel ve tematik paftalar ve raporu ile bütün olan planı,
i) Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve
kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge
tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme
alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik
altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının
hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak
1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte,
onaylı hâlihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak
hazırlanan planı,
j) Ulaşım ana planı: Şehrin mekânsal, sosyal ve ekonomik özelliklerine göre
ulaşım ihtiyaç ve talepleri ile sürdürülebilir gelişmeyi dikkate alarak; şehir ve
yakın çevresinin ulaşım sistemini, ulaşım ağını, standart ve kapasiteleri ile ulaşımın
türlere dağılımını, kara, deniz ve hava ulaşımı ve bu ulaşım türlerinin
birbirleriyle entegrasyonu, bu türlere ait transfer noktalarını, depolama ve aktarma
merkezlerini, ticari yük koridorlarını ve toplu taşıma güzergâhları ile gerektiğinde
otopark, bisiklet ve yaya yolları, erişilebilirlik ve trafik konularında gereken
ayrıntıları belirleyen, toplu taşımaya ağırlık veren ve öncelikli kılan, kısa ve uzun
dönemde ulaşım türlerine ait sorunlara çözüm önerilerini ortaya koyan,
gerektiğinde şehrin üst ve alt kademe planları ile eşgüdümlü olarak hazırlanabilen, plan
paftası ve raporuyla bir bütün olan planı,
k) Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin
koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı,
erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin
yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat
alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe
hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları,
meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel
büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki
kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları,
uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve
diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak
1/1.000 ölçekte onaylı hâlihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir
bütün olarak hazırlanan planı,
l) Uzun devreli gelişme planı: Milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları,
sulak alanlar gibi korunan alanın sahip olduğu özellik ve nitelikleri göz önünde tutarak
kaynak değerlerinin korunması, geliştirilmesi ve uzun dönemde sürdürülebilirliğinin
sağlanması için teknik, sosyal, ekonomik, eylem ve yönetim modellerinin belirlendiği,
ilişkilerin kurulduğu, bölgelemeye dayalı ekosistem yaklaşımlı planı,
ifade eder.
Mekânsal kullanım tanımları ve esasları
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelikte geçen mekânsal kullanım tanımları ve alan
kullanım esasları aşağıda belirtilmiştir:
a) Belediye hizmet alanı: Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki
hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma
yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj
ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri,
mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi
mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile
sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin
yapılabileceği alandır.
b) Çalışma alanları: Planlarda, merkezi iş alanı, ticaret, hizmet, turizm, sanayi,
toplu işyerleri, endüstriyel gelişme bölgesi, lojistik bölgeler gibi kullanımlar için
belirlenen alanlardır.
c) Endüstri bölgesi: Yatırımları teşvik etmek, yurt dışında çalışan Türk işçilerinin
tasarruflarını Türkiye’de yatırıma yönlendirmek ve yabancı sermaye girişinin
artırılmasını sağlamak üzere 9/1/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu
uyarınca kurulacak üretim bölgeleridir.
ç) Endüstriyel gelişme bölgesi: Şehirlerin, bölgenin veya ülkenin ekonomik
kalkınmasını desteklemek üzere; uluslararası ve yerel unsurlar dikkate alınarak, çevre
sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan veya yeni üretim sistemine dayalı sanayi, hizmet
ile lojistiğin bir arada yer aldığı, bu faaliyetlerin gerektirdiği ticari ünitelerin bulunduğu,
ihracata yönelik ve gerektiğinde gümrük işlemlerinin de yapıldığı alanlardır.
d) Gar ve istasyon alanı: Demiryolu ve yüksek hızlı tren işletmeciliği ile bu
işletmeciliği destekleyen nitelikteki teknik, idari ve sosyal birimler, satış, hizmet ve
yeme-içme üniteleri, konaklama tesisleri gibi kullanımın yer aldığı alanlardır.
e) Küçük sanayi alanı: Şehirde yaşayanların günlük bakım, tamir, servis ve
küçük ölçekli imalat ihtiyaçlarının karşılanabileceği, patlayıcı, parlayıcı ve
yanıcı maddeler içermeyen ve çevre sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan atölye,
imalathane ile depoların yerleşmelere yakın veya kolay ulaşılabilir yerlerinde
yapılabildiği alanlardır.
f) Kültürel tesis alanı: Toplumun kültürel faaliyetlerine yönelik hizmet
vermek üzere kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser,
konferans, kongre salonları, sinema, tiyatro ve opera gibi fonksiyonların yer aldığı kamu
veya özel mülkiyetteki alanlardır.
g) Lojistik bölge: Kara, demir, deniz ve hava yollarıyla taşımacılık faaliyetlerine
yönelik tüm depolama, dağıtım ve destek hizmetlerinin yürütüldüğü alanlardır. Bu
alanlarda; konteynır alanları, antrepo ve depo, yükleme ve boşaltma gibi tüm lojistik ve
taşımacılık ile ilgili özel ve kamuya ait kuruluşların yönetim birimleri ile
konaklamayı da içeren lojistik faaliyetleri destekleyici hizmetler yer alabilir.
ğ) Otogar: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme, yükleme,
boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme, şehir
ulaşımının sağlandığı, ilgili firmaların büroları, yolcuların günlük
ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ticari üniteler, araç parkı, bakım, servis ile uygulama
imar planında gösterilmek kaydıyla konaklama ve yakıt ikmaline ilişkin fonksiyonların
yer aldığı, kat irtifakı ve kat mülkiyeti ile birden fazla bağımsız bölüm oluşturulamayan
alanlardır.
h) Resmi kurum alanı: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli
idarelerle, il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından
fazlası karşılanan kuruluşlara, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu
tüzel kişilerine ait bina ve tesislerin yapıldığı alanlardır.
ı) Sanayi alanı: İçerisinde sanayi tesisleri ile sanayiye hizmet vermek üzere diğer
yapı ve tesislerin de yapılabileceği alanlardır.
i) Sosyal altyapı alanları: Birey ve toplumun kültürel, sosyal
ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin
artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini,
kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı,
meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isimdir.
j) Sosyal tesis alanı: Sosyal yaşamın niteliğini ve düzeyini artırmak amacı ile
toplumun faydalanacağı kreş, kurs, yurt, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, yaşlı ve engelli
bakımevi, rehabilitasyon merkezi, toplum merkezi, şefkat evleri gibi fonksiyonlarda
hizmet vermek üzere ayrılan kamu veya özel mülkiyetteki alanlardır.
k) Teknik altyapı alanları: Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik,
petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her
türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma,
haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark
kullanışlarına verilen genel isimdir.
l) Toplu işyerleri: Büyük alan kullanımı gerektiren ticari işletmeler, inşaat
malzemesi, oto galeri, tarımsal üretim pazarlama, nakliyat ambarı, toptancı hali, toptan
ticaret, pazarlama ve depolama alanları, tır ve kamyon parkı ve benzeri tesisler ile çevre
sağlığı yönünden gerekli tedbirler alınmak kaydıyla mermer, hurda, teneke, kâğıt, plastik
gibi maddelerin organize bir şekilde depolanması ve işlenmesine yönelik faaliyetler ile
bunlara ilişkin sosyal ve teknik altyapı tesislerinin de yer aldığı alanlardır.
(2) Mekânsal planların hazırlanmasında, bu Yönetmelikte belirtilen mekânsal
kullanımlara ilişkin tanımlar ve Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğindeki tanımlarda
belirtilen açıklayıcı hükümlere uyulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mekânsal Plan Kademelenmesi ve Genel Esaslar
Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri
MADDE 6 – (1) Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından
Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır.
Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal
Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından
oluşur.
(2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan,
planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların
kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki
planı yönlendirmek zorundadır.
(3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni
planları ve imar planları kararlarına uyulur.
(4) Plan kademelenmesi uyarınca il bütününde yapılan çevre düzeni planları,
yürürlükteki bölge veya havza düzeyindeki çevre düzeni planının genel kararlarına
aykırı olmamak kaydıyla hazırlanır.
(5) Mekânsal strateji planları ve çevre düzeni planları hazırlanırken kalkınma
planı, bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgeleri ile ortaya
konulan hedefler dikkate alınır.
(6) Bütünleşik kıyı alanları planı, mekânsal planlama kademelenmesinde yer
almayan, kıyı ve etkileşim alanına özgü stratejik yaklaşımla hazırlanan ve imar
planlarını yönlendiren plandır.
(7) Uzun devreli gelişme planı, ulaşım ana planı ve diğer özel amaçlı plan ve
projeler; mekânsal planlama kademelenmesinde yer almayan, planlara girdi sağlayan ve
imar planı kararlarına veri oluşturan veya gerektiğinde mekânsal planların
uygulanmasına yönelik araç ve ayrıntıları da içerebilen, stratejik plan yaklaşımı ile
gerektiğinde şematik ve grafik planlama dili kullanılarak yapılan, plan paftası, eylem
planı ve planlama raporu ile bütün olan çalışmalardır.
Genel planlama esasları
MADDE 7 – (1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal
planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili
standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır:
a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır.
b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür.
c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği
ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir.
ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan,
yol gösteren ve ilke belirleyen plandır.
d) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar
planları üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamaz.
e) Planlar, diğer kademedeki planların büyütülmesi veya küçültülmesi yolu ile elde
edilemez.
f) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin koruma ve kullanma dengesinin
sağlanması esastır.
g) Yapıların ve çevrenin kalitesinin artırılması için planlarda gerekli sağlıklaştırma
ile ilgili kararlara yer verilir.
ğ) Planlarda afet, jeolojik ve doğal veriler esas alınır.
h) Planlarda, varsa mevcut geleneksel dokunun korunması esastır.
ı) Ülke ve bölge düzeyinde karar gerektiren büyük projelerin mekânsal strateji
planı veya çevre düzeni planında değerlendirilmesi esastır.
i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve
bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin bir araya getirilmesi, birleştirilmesi ve
sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının
oluşturulması aşamalarından oluşur.
j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket,
kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve
bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların
görüşlerinin alınması esastır.
k) Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile
birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik
kapsamında yeniden değerlendirilir.
l) Planlar, çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu
hazırlanır. Korunacak alanların çevresinde yapılan planlar ise bu alanların hassasiyeti
dikkate alınarak hazırlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mekânsal Planların Yapımına Dair Esaslar
Araştırma ve analiz
MADDE 8 – (1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin
hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın
türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda
ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt,
araştırma ve çalışmalar yapılır.
(2) Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek
zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma
yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz
günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde
plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir.
(3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik
ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet
alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır. Bu amaçla nazım imar
planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır.
(4) Nazım ve uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde birlikte veya
eş zamanlı görüş istenebilir. Ancak, nazım imar planı hazırlanırken kurum ve
kuruluş görüşlerinin veya verilerin uygulama imar planı ayrıntısında elde edilmesi
halinde, bu görüş ve güncel veriler temin edilmek suretiyle plan onaylayan idareler
farklı da olsa ayrıca uygulama imar planı için görüş veya veri istenmeyebilir.
(5) Kurum ve kuruluşlar planlama çalışmasında kullanılacak bilgi ve belgeleri,
açık ve kapsamlı görüşüyle birlikte planlamaya veri teşkil edecek şekilde basılı belge
olarak ve sayısal ortamda sağlamakla sorumludur.
(6) Verilerin Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Portalından temini esastır. Kurum ve
kuruluşlar verilerini Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Portalından Bakanlıkça belirlenen
standartlarda sunar.
(7) Planlama alanına yönelik ilgili kurum ve kuruluşlardan, uydu görüntülerinden
veya hava fotoğraflarından ve arazi çalışmalarından sayısal veri seti oluşturularak planla
birlikte idareye sunulur.
(8) Planlama alanının statüsüne, alanın büyüklüğüne ve kapsamına, yerleşik alan
veya gelişme alanı olmasına, planın temellendiği sorunun niteliğine göre; sorun veya
ihtiyaç analizine yönelik sektörel ve tematik raporlar, nüfus analizi ve projeksiyonu,
yapı ve doku analizi, kentsel risk analizi gibi çalışmalar yapılabilir.
(9) Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki
konumunu belirlemek üzere; eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi
fiziksel çalışmalarla birlikte, bilimsel tekniklere dayalı, ekonomik, sosyal, kültürel,
politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar ile sorunlar ve potansiyel analizi
yapılır. Ayrıca yürürlükteki planla ilgili gerekli çalışma ve değerlendirmeler de yapılır.
Gerektiğinde güçlü, zayıf yönler ile fırsatları ve tehditleri içeren analiz yöntemi
kullanılır. Bu çalışmalar araştırma raporunda yer alır.
(10) Afet ve diğer kentsel risklerin yüksek olduğu yerleşmeler veya
yapılı kentsel çevre için, gerekli görülmesi halinde kentsel risk analizleri veya sakınım
planlaması çalışmaları yapılır. Afet ve diğer kentsel riskler için yapılmış risk
azaltıcı tedbirler planlarda esas alınır.
(11) Planlı ve sağlıklı gelişimin sağlanması için, alışveriş merkezleri, sanayi,
depolama, lojistik bölgeler gibi büyük alan kullanımına sahip alanların yer seçiminde,
yerleşmelerin gelişme yönü, nüfus ve yapı yoğunlukları, ulaşım sistemi gibi özellikleri
dikkate alınarak gerekli analiz çalışmaları yapılır; bu çalışmalar değerlendirilerek planlar
hazırlanır.
(12) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması aşamasında; tarihi çevre ve
geleneksel doku, kültürel ve doğal miras, sosyal ve ekonomik yapı, mülkiyet durumu,
kentsel, sosyal ve teknik altyapı, yapı ve sokak dokusu, ulaşım-dolaşım
sistemi, örgütlenme biçimi ve benzeri etütler kent bütünü ile ilişkilendirilerek yapılır.
Plan raporu
MADDE 9 – (1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve
yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır.
(2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç,
hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları,
yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri,
eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin
kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve
projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda
açıklamalara yer verilir.
(3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve
sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir.
(4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini
ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur.
(5) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan gösteriminde bulunan
kullanımlardan birden fazla mekânsal kullanımın aynı alanda bir arada
bulunması durumunda uygulamaya yönelik alan kullanım oranları, otopark, yeşil alan ve
benzeri sosyal ve teknik altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerektiğinde bağımsız
bölüm sayısı, plan raporu ve plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır.
Gösterim (lejand) teknikleri
MADDE 10 – (1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının
gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır.
(2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan
EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre
Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d
Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır.
(3) Gösterim listesine ilişkin teklif niteliğinde olan, öznitelikler ve kodlamalar ile
planların özelliği gereği ihtiyaç duyulacak gösterim tür ve tipi Bakanlıkça
değerlendirilerek uygun görülen gösterimler, Bakanlığın internet sayfasında ilan edilir.
Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterim planlarda uygulanamaz.
Standartlar
MADDE 11 – (1) İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın
veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal
ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari
standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur.
(2) Asgari standartların Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda veya çevre
düzeni planı ile belirlenmesi durumunda belirlenen standartlara uyulur.
(3) Planda yerleşik alan olarak belirlenen alanlarda yapılacak imar
planı revizyon ve değişikliklerinde, bu Yönetmelikte belirtilen eğitim, sağlık ve ibadet
kullanımlarına ilişkin asgari alan büyüklüğünün karşılanamaması durumunda ilgili kamu
kurum ve kuruluşunun teklifi doğrultusunda veya görüşü alınarak alan büyüklüğü plan
ile belirlenir.
(4) Sit alanlarında; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının fiziksel ve mülkiyet
dokusu özellikleri, mevcut sosyal ve teknik altyapı tesisleri, koruma-kullanma dengesi,
planlanan alanın şartları ile ihtiyaçları gözetilerek kentsel, sosyal ve teknik altyapı alan
standartları, yaya ve taşıt yolları genişlikleri koruma amaçlı imar planı kararları ile
belirlenir.
(5) Planlarda, turizm merkez ve bölgelerinde yılın belirli dönemlerinde ikamet
edilen konut alanlarında nüfusun gelecekte sürekli yerleşeceği varsayılarak gerekli
kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanları ile ihtiyaca karşılık gelecek otopark alanlarının
ayrılması zorunludur. Bu alanlar, ayrıldığı amaca uygun yapılaşma gerçekleşinceye
kadar park, çocuk bahçesi veya spor alanı olarak kullanılabilir.
(6) İmar planları hazırlanırken varsa ulaşım planı dikkate alınarak otopark
düzenlemesi yapılır. İmar planında otopark alanı ayrılırken, alan kullanım kararına
bağlı olarak yerleşik ve hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınarak
semt veya bölge otoparkı düzenlenir. İmar planlarında otopark alanları ayrılırken
otoparkın hizmet vereceği bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik durumu ile kalıcı ve
hareketli nüfusun oluşturacağı trafik yoğunluğu dikkate alınır. Bu bölgelerde ulaşım
planlarının yapılması esastır. Bölgesel otopark alanları ayrılırken ulaşım planları dikkate
alınır.
Yürüme mesafeleri
MADDE 12 – (1) İmar planlarında yürüme mesafeleri; eğitim, sağlık ile yeşil
alanların hizmet etki alanındaki nüfusun erişme mesafesi topoğrafya, yapılaşma,
yoğunluk, mevcut doku, doğal ve yapay eşikler dikkate alınarak planlanır. Bu fıkrada
belirtilen hususlar uygun olması halinde ikinci ve üçüncü fıkralardaki asgari yürüme
mesafelerine uyulur.
(2) İmar planlarında; çocuk bahçesi, oyun alanı, açık semt spor alanı, aile sağlık
merkezi, kreş, anaokulu ve ilkokul fonksiyonları takriben 500 metre, ortaokullar takriben
1.000 metre, liseler ise takriben 2.500 metre mesafe dikkate alınarak yaya olarak
ulaşılması gereken hizmet etki alanında planlanabilir.
(3) Ayrıca imar planlarında; dini tesislerden küçük cami takriben 250 metre, orta
(semt) cami takriben 400 metre mesafe dikkate alınarak yaya olarak ulaşılması gereken
hizmet etki alanında planlanabilir. Mescitler ise yerleşik veya hareketli nüfusa göre
takriben 150 metre hizmet etki alanında yapılabilir.
(4) Brüt nüfus yoğunluğu 100 kişi/ha ve daha az olan yerleşim bölgelerinde,
dağınık kırsal nitelikli yerleşmelerde veya yerleşik alanlarda uygun büyüklük ve nitelikte
alan bulunamaması halinde veya bu fonksiyonlara ulaşımı zorlaştıran doğal ya da yapay
eşikler olması nedeniyle yürüme mesafeleri artırılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Mekânsal Strateji Planlarına Dair Esaslar
Planlama alanı
MADDE 13 – (1) Mekânsal strateji planı;
a) Ülke bütünü ile karasuları ve münhasır ekonomik bölgeleri
kapsayacak şekilde ülke düzeyinde,
b) Metropoliten bölgeler, gelişme odakları, yeni kentler, gelişme
koridorları, üretim, arz ve tüketim akımları ve ilişkileri, kentsel ve bölgesel ağlar,
yerleşmelerin yoğunluğu, ulaşım ilişkileri ve fiziksel eşikler gibi etkenler dikkate
alınarak Bakanlık tarafından belirlenen havza ya da bölgeleri kapsayacak şekilde bölge
düzeyinde,
hazırlanır.
Planlama ilkeleri ve esasları
MADDE 14 – (1) Mekânsal strateji planlarında;
a) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerin korunması,
b) Afet zararlarının azaltılmasına yönelik olarak tehlike ve risklerin analiz edilerek
tanımlanması ve tedbirlerin alınması,
c) Kaynakların sürdürülebilir kullanımının sağlanması,
ç) Ekonomik ve sosyal gelişme için gerekli olan altyapı, hizmet ve üretim
faaliyetlerinin kentsel ve kırsal tüm alanları kapsayacak şekilde kalkınma politikalarına
uygun olarak dağıtılması,
d) Kamu yararı, kaynak kullanımında etkinlik, verimlilik ve saydamlığın
sağlanması,
e) Planlamayı etkileyecek ve planlamadan etkilenecek kamu kurum ve kuruluşları,
kalkınma ajansları, üniversiteler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, meslek
odaları ve özel sektör temsilcilerinin katılımı ile farklı uzmanlık alanlarını içeren çok
disiplinli bir yapıda hazırlanması,
f) Ulusal, bölgesel, yerel ve sektörel öncelikler arasında tamamlayıcılık ve
bütünsellik ilişkisinin kurulması,
g) Yenilikçi, esnek ve rekabetçi bir ekonomik yapının oluşturulması için gerekli
mekânsal düzenlemelerin yapılması,
ğ) Değişen koşullara uyum sağlanması,
h) Mekânsal uyumun gözetilmesi,
ı) Yaşam kalitesinin artırılması,
i) Kentsel ve kırsal alanlar arası mekânsal ilişkilerin güçlendirilmesi,
j) Araştırma, analiz ve sentez raporları ile bunların
gerektirdiği çalıştayların gerçekleştirilmesi sonucunda çıkacak verilere dayanarak
hazırlanması,
esastır.
Planın unsurları
MADDE 15 – (1) Mekânsal strateji planları sektörel ve tematik paftalar ile plan
raporundan oluşur.
(2) Yerleşmeler sistemi ve kentleşme, ulaşım sistemi, su, risk, altyapı, ekonomi
ve özel uzmanlaşma bölgeleri, geliştirilmesi kısıtlı veya özel koşullarla tanımlanan
alanlar, özel ilkeler doğrultusunda planlanması gerekli alanlar ve benzeri
konularda sektörel ve tematik karar paftaları hazırlanır.
(3) Bölge mekânsal strateji planları hazırlanırken, bölgenin özellikleri
gözetilerek sektörel ve tematik pafta konuları çeşitlendirilebilir.
(4) Mekânsal strateji planı raporu; vizyon ve öncelikler, ilkeler, amaç, kapsam,
hedefler ve stratejiler, sektörel ve tematik kararlar, plan hükümleri ve eylem planı konu
başlıklarını içerecek şekilde hazırlanır.
(5) Kullanılacak olan gösterim teknikleri, sektörel ve tematik paftaların niteliğine
ve ölçeğine göre planın hazırlanması sırasında geliştirilebilir ve bu Yönetmelik ekinde
yer alan gösterimlerinden farklılıklar gösterebilir. Gerektiğinde diğer plan türlerine
ilişkin gösterimler kullanılabilir.
Uygulama ve izleme
MADDE 16 – (1) İlgili kurum ve kuruluşlarca hazırlanan sektörel planların havza
veya bölge düzeyindeki mekânsal strateji planlarına ve çevre düzeni planlarına uyumu
sağlanır.
(2) Mekânsal strateji planlarının uygulamaları, ilgili kurum ve kuruluşların faaliyet
raporlarından da faydalanılarak hazırlanacak raporlar ile izlenir. Bu raporlar, uygulama
döneminde belirlenen sorunlar ve seçenekli çözüm önerilerini içerecek biçimde
hazırlanır, ilgili kurum ve kuruluşlar ile koordinasyon içerisinde değerlendirilir ve
gerektiğinde güncellemeler yapılır.
(3) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamikler dikkate alınarak ihtiyaç duyulan
dönemlerde mekânsal strateji planları revize edilir.
Veri yapısı ve analizler
MADDE 17 – (1) Mekânsal strateji planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda
genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum ve
kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında etüt ve analizler yapılır:
a) Planlama alanının dünya ve bölgesindeki yeri; coğrafi konumu ve tanımı,
ekonomik ilişkileri, uluslararası ve bölgesel gelişmeler, taraf olunan uluslararası ve ikili
antlaşmalar ve kuruluşlar, uluslararası antlaşmalardan gelen yükümlülükler ve benzer
konular.
b) Gelişmesi kısıtlanacak veya özel koşullara sahip alanlar; deprem, heyelan,
taşkın, iklim değişikliği gibi belirli bir tehlikenin söz konusu olduğu alanlar,
biyolojik çeşitlilik açısından önemli olan, tarımsal ekosistemler ve ormanlar, tatlı su
ekosistemleri ve su kaynakları, kıyı ekosistemleri gibi endemik türlerin bulunduğu
veya ekolojik açıdan önemli alanlar ile doğa koruma alanları, özel çevre koruma
bölgeleri, milli park, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı koruma alanı, sit alanları ve
benzer konular.
c) Yerleşmeler sistemi ve şehirleşme; yerleşme kademelenmesi, yerleşmeler
arası ilişkiler, yerleşme büyüklükleri, nüfus değişimleri ve demografik eğilimler,
yerleşmelerin sosyal yapıları, uzmanlaşma alanları, odak noktaları, kentsel dönüşüm
odakları, cazibe merkezleri, konut stratejileri, yeni kentler, kır kent ilişkisi ve kentbölgeler ve benzer konular.
ç) Sektörlerin mekânsal eğilimleri; kalkınma planı, sektörel (tarım, sanayi,
madencilik, ulaşım, hizmetler, ticaret, turizm, konut, inşaat vb.) planlar ve ulusal strateji
belgeleri ile üst ölçekli planlarda öngörülen sektörel gelişmeler, stratejik yatırımlar,
gelişme odak ve koridorları, yeni kentler, üretim bölgeleri, bölgesel ölçekli kamu
projeleri ve yatırım kararları, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve benzer
konular.
d) Temel altyapı ve ulaşım; karayolu, denizyolu, demiryolu ve havayolu
taşımacılığı, limanlar, havaalanları, demiryolları, karayolu ağları, Trans-Avrupa ulaşım
sistemi vb. projeler, enerji nakil hatları ve koridorları, enerji altyapıları ve potansiyelleri,
boru hatları, lojistik merkezler, kara, deniz ve hava giriş kapıları ve benzer konular.
(2) Gerekli görülmesi halinde planın yeri ve niteliğine göre ilave etüt ve analizler
ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Çevre Düzeni Planlarına Dair Esaslar
Planlama alanı
MADDE 18 – (1) Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal
ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il
düzeyinde yapılır.
Plan ilke ve esasları
MADDE 19 – (1) Çevre düzeni planları hazırlanırken;
a) Varsa mekânsal strateji planlarına uygunluğun sağlanması,
b) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerin dikkate alınması,
c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının mekânsal kararları etkileyecek nitelikteki
bölge planı, strateji planı ve belgesi, sektörel yatırım kararlarının dikkate alınarak
değerlendirilmesi,
ç) Sürdürülebilir kalkınma amacına uygun olarak ekolojik ve ekonomik kararların
bir arada değerlendirilmesi,
d) Tarihi, kültürel yapı ile orman alanları, tarım arazileri, su kaynakları ve kıyı gibi
doğal yapı ve peyzajın korunması ve geliştirilmesi,
e) Doğal yapının, ekolojik dengenin ve ekosistemin sürekliliğinin
korunması amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması,
f) Ulaşım ağının arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması suretiyle imar
planlarında güzergâhı netleştirilecek yolların güzergâh ve yönünün genel olarak
belirlenmesi,
g) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve
politikaların belirlenerek arazi kullanım kararlarının oluşturulması,
ğ) İmar planlarına esas olacak şematik ve grafik dil kullanılarak arazi kullanım
kararları ile koruma ve gelişmenin sağlanması,
h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet
risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması,
esastır.
(2) Çevre düzeni planlarının hazırlanması sürecinde, planlama
alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer
konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz,
etüt ve araştırmalar yapılır:
a) Sınırlar.
b) İdari ve bölgesel yapı.
c) Fiziksel ve doğal yapı.
ç) Sit ve diğer koruma alanları, hassas alanlar, doğal karakteri korunacak alanlar.
d) Ekonomik yapı.
e) Sektörel gelişmeler ve istihdam.
f) Demografik ve toplumsal yapı.
g) Kentsel ve kırsal yerleşme alanları ve arazi kullanımı.
ğ) Altyapı sistemleri.
h) Yeşil ve açık alan kullanımları.
ı) Ulaşım sistemleri.
i) Afete maruz ve riskli alanlar.
j) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri.
k) Planlama alanına yönelik bölgesel ölçekli kamu projeleri ve yatırım kararları.
l) Her tür ve ölçekteki plan, program ve stratejiler.
m) Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve
benzeri hidrolojik, hidrojeolojik alanlar.
n) Çevre sorunları ve etkilenen alanlar.
(3) Çevre Düzeni Planlarının hazırlanması sürecinde planlama
alanı sınırları kapsamındaki tüm veriler 1/25.000ölçekli harita hassasiyetinde hazırlanır.
(4) Plan hazırlık sürecinde ihtiyaç duyulan veri, bilgi ve belgeler; ilgili veriyi
hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluşlardan, bilimsel çalışmalardan ve uzmanlarca
arazide yapılacak çalışmalardan elde edilir.
(5) Planlama sürecinde coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yöntemleri
kullanılarak güncellenebilir ve sorgulanabilir sayısal veri tabanı oluşturulur.
Revizyon ve değişiklikler
MADDE 20 – (1) Çevre düzeni planının ihtiyaca cevap vermediği hallerde veya
planın vizyonu, amacı, hedefleri, stratejileri, ilke ve politikaları açısından plan ana
kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü etkilemesi halinde çevre düzeni
planı bütününde revizyon yapılır. Çevre düzeni planı revizyonu;
a) Nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması,
b) Planın temel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların
ortaya çıkması,
c) Yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol
açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşması,
ç) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması,
durumunda yapılır.
(2) Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak
nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde;
a) Kamu yatırımlarına,
b) Çevrenin korunmasına,
c) Çevre kirliliğinin önlenmesine,
ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine,
d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine,
dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu
içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve
politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak
sonuçlandırılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
İmar Planlarına Dair Esaslar
İmar planı ilkeleri
MADDE 21 – (1) İmar planları, varsa kadastral durum işlenmiş, en son
onaylı hâlihazır haritalar üzerine çizilir. Kıyı alanlarında yapılan imar planlarında
onaylı kıyı kenar çizgisinin paftalarda gösterilmesi zorunludur.
(2) Nazım ve uygulama imar planları gerekli görülmesi halinde eş zamanlı olarak
hazırlanabilir. Nazım imar planı kesinleşmeden uygulama imar planı onaylanamaz.
Ancak, onay yetkisinin aynı idarede bulunması halinde nazım ve uygulama imar
planları eş zamanlı olarak onaylanabilir.
(3) İmar planları, planlama alanına ilişkin inceleme, araştırma, etüt ve eşik
analizi çalışmalarının değerlendirilmesinden elde edilen senteze dayalı olarak hazırlanır.
(4) İmar planlarının, yeterliliği haiz müellifler tarafından kanun ve yönetmelik
hükümlerine göre gerekli teknik araştırmalar yapılarak hazırlanması zorunludur. Bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanan planlar ve bu planlara ilişkin revizyon,
ilave ve değişiklik teklifleri yetkili idarelere karar alınması için sunulur.
(5) İmar planlarında, planlama alanının niteliğine göre mevzuatta öngörülen sağlık
koruma bantları, güvenlik bölgesi ve benzeri koruma kuşakları gösterilir. İmar planları,
varsa stratejik gürültü haritaları ve eylem planları dikkate alınarak hazırlanır ve planlarda
bu konuda gerekli tedbirler alınır.
(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan
alanlarda imar planları hazırlanamaz.
(7) İmar planına esas onaylı jeolojik-jeoteknik etüt veya mikro bölgeleme
raporlarındaki yerleşime uygunluk durumu haritalarına uyulması zorunludur. İmar
planlarının hazırlanmasında, varsa öncelikle mikro bölgeleme etütleri, yoksa yerleşim
alanının planlanmasına yönelik uygun jeolojik-jeoteknik etütler kullanılır.
(8) Çevre kirliliği oluşturmayan mevcut veya ilave ihtiyaç duyulan sosyal ve
teknik altyapı alanlarının, öncelikle söz konusu hizmetleri yürütmekle yükümlü kurum
ve kuruluşların varsa kendi mülkiyeti veya tasarrufundaki alanlar üzerinde
planlanması esastır.
(9) İnsan sağlığı ve güvenliği üzerinde doğrudan veya dolaylı olumsuz etkileri olan
enerji nakil hatları, dere koruma kuşakları, taşkın risk alanları, afete maruz alanlar ve
benzeri alanlara ilişkin kurum ve kuruluş görüşleri imar planlarına yansıtılır.
(10) İmar planlarında Ticaret+Konut, Ticaret+Turizm+Konut, Turizm+Ticaret
karma kullanım alanlarında konut kullanımına da yer verilmesi halinde, konut kullanım
oranları belirtilerek, konut kullanımının gerektirdiği sosyal ve teknik altyapı alanlarının
ayrılması zorunludur. İmar planlarında konutun yer aldığı karma kullanımlarda konut
kullanım oranının belirtilmediği hallerde en fazla % 30 konut kullanabileceği varsayılır.
(11) İmar planlarında, özel proje alanı olarak belirlenen yerlerde nüfus veya
yapı yoğunluğu ile kullanım ve yapılaşmaya ilişkin kararlar belirtilir.
(12) İmar planlarında araç trafiğinin azaltılması, toplu taşıma ve yaya öncelikli bir
ulaşım sisteminin kurgulanması esastır. Toplu taşım araçlarının kullanımının teşvik
edilmesi amacıyla park et - devam et sisteminin yaygınlaştırılmasına ve toplu taşım
duraklarının veya istasyonlarının bulunduğu etki alanında otopark alanları ayrılması ve
birbirine entegre olmasına ilişkin imar planlarında kararlar getirilir.
(13) İmar planlarında afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulabilecek açık alan, yol
ve diğer mekânsal ihtiyaçlar gözetilir.
(14) İmar planlarında, sosyal altyapıya yönelik standartlarının sağlanabilmesi
açısından imar adalarının çok küçük ve parçalı oluşturulmayacak şekilde imar yollarının
düzenlenmesi esastır.
Eşik analizi
MADDE 22 – (1) Planların hazırlanması sürecinde yerleşilebilir alanların
belirlenmesi amacıyla, kurum ve kuruluşlardan alana ilişkin toplanan doğal ve fiziki
bilgilerin, alana özgü yapılan etütler ile diğer tüm veriler birlikte değerlendirilmek
suretiyle, gerek duyulan ölçeklerde hâlihazır haritalar üzerinde üst üste çakıştırılması ile
eşik analizi hazırlanır.
(2) Eşik analizinde; topografik, jeolojik-jeoteknik, hidrojeolojik yapı özellikleri ile
arazi kullanımı, tarım ve orman alanları, içme suyu havzaları, sit ve diğer koruma
alanları, hassas alanlar, kıyı, altyapı, doğal ve fiziki veriler ile afet tehlikeleri analiz
edilerek bir arada değerlendirilir.
(3) İmar planlarının hazırlanması sürecinde eşik analizinin yapılması zorunlu olup,
plan kararlarının oluşturulmasında temel plan altlığı olarak kullanılır.
Nazım imar planı
MADDE 23 – (1) Nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından,
uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük
kararlar uygulama imar planlarında belirlenir.
(2) İhtiyaç duyulması halinde, nazım imar planlarında, sosyal ve teknik
altyapı alanları ve kamuya ayrılan alan dengeleri gözetilmek suretiyle uygulama imar
planlarının yapım etapları belirlenebilir.
(3) Ulaşım sisteminin yolculukların mesafesini kısaltacak şekilde
tasarlanması esastır.
(4) Park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan gibi açık alanların mahalle ve
semt ölçeğinde merkezlerle birlikte tasarlanması esastır.
(5) Açık ve yeşil alan ile diğer sosyal ve teknik altyapı alanları bir bütün olarak,
erişilebilir şekilde merkezlerle birlikte planlanmalıdır.
(6) Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama
alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili
kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve
araştırmalar yapılır:
a) İdari sınırlar.
b) Jeolojik, jeomorfolojik, hidrolojik ve hidrojeolojik yapı.
c) Yerleşme alanlarının karakteristik özellikleri ile mekânsal gelişme eğilimleri ve
potansiyelleri.
ç) Yenileme, sağlıklaştırma, dönüşüm bölgelemeleri.
d) İklim özellikleri.
e) Bitki örtüsü.
f) Toprak niteliği ve tarımsal arazi kullanımı.
g) Ekolojik yapı (ekosistem tipleri, flora ve fauna varlığı).
ğ) Koruma statüsü verilmiş alanlar, hassas alanlar (sit alanları,
uluslararası sözleşmelerle korunan alanlar, sulak alanlar, özel çevre koruma bölgeleri,
milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı, yaban hayatı geliştirme alanı,
yaban hayatı koruma alanı, tür koruma alanı, içme suyu havzaları koruma alanları ve
diğerleri).
h) Orman alanları, mera, yaylak, kışlak alanları.
ı) Kültür ve turizm gelişim ve koruma bölgeleri, turizm merkezleri.
i) Organize sanayi bölgeleri, kapasite ve doluluk oranları.
j) Genel peyzaj öğeleri, makroform analizi.
k) Demografik yapı ve nüfusun demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, çalışma,
eğitim, medeni hal).
l) Sosyal yapı.
m) Ekonomik yapı.
n) Ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar,
liman ve havalimanı).
o) Çevre sorunları.
ö) Lojistik merkez alanları.
p) Sektörel yapı (tarım, sanayi, hizmet, ulaşım, enerji, maden, konut vb.).
r) Katı atık depolama, geri kazanım ve bertaraf tesisleri.
s) İçme suyu ve atık su arıtma tesisleri.
ş) Atık su deşarj yerleri.
t) Tarımsal sulama alanları.
u) Ruhsatlı maden sahaları.
ü) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri, mania planları.
v) Doğal afet tehlikeleri ve kentsel riskler, varsa risk yönetimi ve sakınım planları.
y) Mevcut arazi kullanımı, yapılaşma durumu, mülkiyet yapısı.
z) Çevre düzeni planı kararları ve yürürlükteki imar planları.
Uygulama imar planı
MADDE 24 – (1) Uygulama imar planlarının tamamı bir aşamada yapılabileceği
gibi sosyal ve teknik altyapı alanı dengeleri gözetilerek etaplar halinde de yapılabilir.
(2) Nazım imar planları üzerinde gösterilen sosyal ve teknik altyapı alanlarının
konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım imar planının
ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozmamak ve hizmet etki
alanı içinde kalmak şartı ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşü dikkate alınarak
uygulama imar planlarında değiştirilebilir.
(3) Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil
alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit,
karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan
gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına
aykırılık teşkil etmez.
(4) Uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak; ayrık, bitişik,
blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS),
emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafeleri belirlenir.
(5) Araç trafiğine ayrılmış şerit sayısını azaltmamak ve ilgili TSE standartlarına
uymak kaydıyla; taşıt yollarının yaya, engelli ve bisiklet kullanımına
ayrılmış kısımlarının genişlikleri, nazım imar planında değişikliğe gerek olmaksızın
uygulama imar planında artırılabilir.
(6) Uygulama imar planlarında, öncelikle engelliler, çocuklar ve yaşlılar gibi kamu
ortak mekânlarını kullanmakta zorluk çeken ve hareket kısıtlılığı bulunan kişilerin
kentsel kullanımlara, sosyal altyapı alanlarına erişimini ve kullanımını sağlayıcı ve
kolaylaştırıcı tedbirlerin alınması amacıyla tasarım ilkeleri geliştirilmesi esastır.
(7) Uygulama imar planlarında yaya ve bisiklet yolları ile bisiklet park yerleri
uygulama ilkeleri geliştirilmesi esastır.
(8) İlgili mevzuatına göre koruma altına alınmış, tescil edilmiş doğal ve kültürel
varlıklar, bunların ayrılmaz parçası olan eklentileri, bahçe avlu duvarları, varsa tescilli
tek yapıların koruma alanları, sokak dokuları gibi bütünleyici unsurları ile varsa koruma
alan sınırları planlarda ayrıntılı olarak gösterilir. Ayrıca, varsa tescile değer yapıların
tespit edilmesi halinde değerlendirilmek üzere ilgili idaresine bildirilmesi esastır.
(9) Nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların,
uygulama imar planlarında ayrıştırılması esastır.
(10) Uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar
halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler
kapsamında aşağıdaki analiz ve araştırmalar yapılır:
a) Nazım imar planı kararlarının analizi.
b) Planlama alanının sınırları.
c) Mevcut yapı yoğunluğu ve doku analizi.
ç) Yapı adalarının ve yapıların konumu ve özellikleri.
d) Yapılaşma ve yaklaşma mesafeleri.
e) Mevcut nüfus yoğunluğu ve dağılımı.
f) Sosyal altyapı tesisleri.
g) Teknik altyapı tesisleri.
ğ) Mülkiyet yapısı ve kamu mülkiyetindeki alanlar.
h) Tescilli eser, anıt vb. tarihi ve kültürel varlıklar.
ı) Hizmetlere erişilebilirlik.
i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye
yönelik jeolojik etütler.
j) Topografya, eğim vb. eşikler.
k) Göl, baraj, akarsu, taşkın alanı, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları vb.
hidrolojik, hidrojelojik yapı.
l) Ulaşım sistemi ve kademelenmesi, durak-istasyon noktaları.
m) Trafik düzeni ve güvenliği, yollar ve kavşaklar ile ilgili ilkeler, yapı ve
tesislerden karayoluna geçiş yolu bağlantısı yapılabilecek kesimler.
n) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yolları.
o) Otopark kapasitesi ve dağılımı.
ö) Açık ve kapalı alan kullanımları ve ilişkileri.
p) Toplanma alanları.
r) Hizmet alanlarının yer seçimi ve büyüklüğü.
s) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanlar ve ilkeleri.
ş) Ulaşım güzergahları.
t) Havalimanı, liman ve iskeleler.
u) Gar ve istasyon alanları.
ü) Lojistik alanlar.
İmar planı revizyonu ve ilaveleri
MADDE 25 – (1) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının
mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun
sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının
yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar
planlarında revizyon yapılır.
(2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve
mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak
biçimde, bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak ilave imar
planı yapılabilir.
İmar planı değişiklikleri
MADDE 26 – (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini,
bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu
yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.
(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır.
Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren
plan değişikliği yapılamaz.
(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması,
küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça
yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:
a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi
gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.
b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya
ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu
tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle
yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu
alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre
aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate
alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.
c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının
altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları,
düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil
alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın
kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme
ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır.
(4) Kat adedi veya bina yüksekliğini artıran imar planı değişiklikleri, yörenin
yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliği dikkate alınmak suretiyle, şehrin veya alanın
yakın çevresinin silüeti, yapıların güneşe göre cephesi ve yönlenmesi özelliklerini
olumsuz yönde etkilememesi esas alınarak yapılır.
(5) İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının
değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde:
a) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları standartlara uygun
olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır.
b) Nüfus yoğunluğuna bağlı olmaksızın, kat adedinin artırılmasının istenmesi
durumunda; önerilecek kat adetlerinin tayininde aşağıdaki formüle göre bulunacak bütün
yollardaki karşılıklı bina cepheleri arasındaki asgari uzaklık sağlanacaktır.
K = [(Y1 + Y2)/2] + 7,00 m
Yukarıdaki formülde;
K = Karşılıklı bina cepheleri arasındaki mesafe (metre),
Y1 = Yolun bir cephesine önerilecek yapının yüksekliği,
Y2 = Yolun diğer cephesinde önerilecek yapının yüksekliğini,
ifade eder.
c) Parsellerin birleştirilmesi ve yapı düzeni değişikliği içeren, kat adedinin
artırılmasına yönelik uygulama imar planı değişikliklerinde de yukarıdaki formüle
uyulması esastır.
(6) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar
planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve
daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya
yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma
durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00
metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas
edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan
karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur.
e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve
trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir.
(7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan
değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve
gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi
raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Koruma Amaçlı İmar Planlarına Dair Esaslar
Koruma amaçlı imar planı hazırlama ilkeleri
MADDE 27 – (1) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanmasında aşağıdaki
ilkelere uyulur:
a) Koruma amaçlı imar planları, varsa etkileşim geçiş sahaları da göz önünde
bulundurularak ve sit alanının bütününü kapsayacak şekilde veya uygun görülen etaplar
halinde, içinde bulunduğu yerleşme ile ilişkileri kurularak hazırlanır.
b) Tabiat varlıkları, doğal, tarihi, arkeolojik, kentsel ve kentsel arkeolojik sitler ile
koruma statüsü bulunan diğer alanların çakıştığı yerlerde ilgili bakanlıkların koruma ve
kullanma esaslarına ilişkin görüşü alınır.
c) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması aşamasında tespit edilen
sorunların çözümü ve tarihi, kültürel, doğal çevrenin yaşanabilir ve sürdürülebilir
biçimde korunabilmesi için alana özgü stratejiler ile gerektiğinde tescilli kültür
varlıkları ile sit alanları içindeki faaliyetlerin ve yapı stokunun deprem, sel baskını,
heyelan, yangın, kaya düşmesi ve benzeri afetlere karşı daha dayanıklı ve güvenli hale
getirileceğine ilişkin hedefler, stratejiler ve uygulama esasları belirlenir.
ç) Koruma amaçlı imar planlarının hazırlandığı alanın nitelikleri gözetilerek ayrıca
tarihi, kültürel ve doğal yapısına ilişkin yapılmış araştırmalar da değerlendirilerek
kullanım kararları ve yapılaşma koşulları belirlenir.
d) Koruma amaçlı imar planlarında ilgili mevzuatı gereği oluşturulan Tabiat
Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu veya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurullarının uygunluk kararları alınmadan plan onaylanamaz.
e) Koruma amaçlı imar planı; daha geniş alanları kapsayan bir planın
parçası olması halinde, plan bütününde diğer alanlarla sürekliliği, bütünlüğü, uyumu ve
erişilebilirliği dikkate alınarak bütünleşik bir yaklaşım ile hazırlanır.
f) Doğal sit alanlarına ait koruma amaçlı imar planı bölge komisyonu kararı ile
birlikte, tabiat varlıkları ve doğal sitler ile tarihi arkeolojik, kentsel, kentsel arkeolojik
sitler ve diğer koruma statülerinin çakıştığı alanlarda ise ilgili Bakanlıkların
görüşü alındıktan sonra ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı ile
birlikte Bakanlığa sunulur. Planlar Bakanlık tarafından uygun bulunması halinde
onaylanır.
g) Planlama aşamasında sit alanı sınırları içerisinde tescilli olmayan ancak tescile
konu olabilecek kültür ve tabiat varlıkları hakkında envanter çalışması yapılarak ilgili
kurul veya komisyonların onayına sunulur.
ğ) Koruma amaçlı imar planlarında yenileme alanları belirlenmesi durumunda
yenileme projelerinin planda getirilmiş kararlara uygun hazırlanması esastır.
h) Koruma amaçlı imar planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek,
mevcut korunması gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek, geleneksel kentsel
doku özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin plan
değişikliği yapılamaz.
ı) Uygulama imar planlarında mevcut tarihi yapıların, sokak dokularının
korunması ve yenilenmesini sağlayacak kararlar alınır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Bütünleşik Kıyı Alanları Planlarına Dair Esaslar
Planlama alanı
MADDE 28 – (1) Planlama alanı sınırı; kıyı ve coğrafi, ekonomik, sosyal, tarihsel
ve ulaşım bakımından etkileşimde olduğu doğal çevre, kullanım ve faaliyetler esas
alınarak ve gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Planlama ilkeleri
MADDE 29 – (1) Planlarda, bölgesel düzeyde, kıyı alanlarına
yönelik sektörel eğilimler, öngörüler ve hedeflere dayalı mekânsal stratejiler;
kıyı alanları ve etkileşim alanlarına odaklı olarak bütünsel bir yaklaşımla geliştirilir.
Buna göre planlar hazırlanırken;
a) Kıyı alanlarında sürdürülebilir gelişme ilkesi doğrultusunda; hassas ekosistemler
korunarak doğal ve kültürel kaynaklardan yararlanmada sektörler ve faaliyetler
arası uyumun sağlanması,
b) Kıyıya denizden veya karadan erişilebilirlik, kıyılardan yararlanmada kamu
yararı ve eşitlik ilkesi çerçevesinde stratejilerin geliştirilmesi,
c) Kıyı alanlarında yetki ve sorumluluğu olan kurumlar ve idareler ile kıyıda
faaliyet gösteren sektörler arası uyum ve eşgüdüme yönelik yönetim modelinin
oluşturulması, planlama ve yönetime ilişkin uygulama araçlarının geliştirilmesi,
ç) Kıyılarla ilgili bölgesel ve il düzeyinde yapılacak planlara ve çalışmalara yol
göstermesi, şematik ve grafik planlama dili kullanılarak hazırlanması,
d) Planlama sürecinde kıyı alanlarının mevcut profilinin çıkarılması,
e) Var olan potansiyeller ve fırsatlarla birlikte sorunlar ve kısıtların ortaya
konulması,
f) Alana ilişkin güncel bilgilerden hareketle alt bölgeler özelinde mekânsal gelişme
ve planlama stratejilerinin tarif edilmesi,
g) Stratejilerin hayata geçirilmesini sağlayacak ve kolaylaştıracak katılımcı bir
yönetim modelinin geliştirilmesi,
esastır.
(2) Bütünleşik kıyı alanları planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel
başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu
veriler kapsamında deniz, akarsu, göl, gölet ve kara tarafındaki etkileşim bölgelerine
ilişkin aşağıdaki analiz, etüt ve araştırmalar yapılır:
a) Kıyı ekosistemi.
b) Afet tehlikeleri (deprem, heyelan, kaya düşmesi, su baskınları, tsunami,vb.).
c) Dalga ve rüzgâr iklimi, su çevrim özellikleri, deniz akıntıları, fırtına kabarması,
deniz seviyesi yükselmesi.
ç) Kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi uygulamaları.
d) Ana ulaşım bağlantıları (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu).
e) Limanlar, ticari iskeleler, balıkçı barınakları, boru hatları, tersaneler.
f) Deniz ticareti ve deniz ulaşımı.
g) Doğalgaz ve petrol ürünleri depolama iletim ve rafineri tesisleri.
ğ) Turizm ve konaklama tesisleri, yat ve kruvaziyer turizmi.
h) Balıkçılık, su ürünleri ve balık çiftlikleri.
ı) İçmesuyu sistemi, katı atık yönetimi ve hava kalitesi.
i) Sahil güvenlik, dalışa yasak bölgeler.
j) Yerleşim alanlarının kıyı yönünde ve kıyı ile ilişkili genişleme eğilimi.
(3) Bütünleşik kıyı alanları planları; kıyı alanlarında yetkili kurum ve kuruluşlar,
yerel yönetimler ve yatırımcıların, planlama, projelendirme ve uygulamalarına rehberlik
eder.
ONUNCU BÖLÜM
Kentsel Tasarım Projelerine Dair Esaslar
Projenin hazırlanması
MADDE 30 – (1) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanın sınırları imar planında
gösterilebilir. Ancak kentsel tasarım projelerinin imar planından önce
yapılmış olması halinde, bu projelerdeki gerekli ayrıntılar imar planı kararlarında yer
alır.
(2) Kentsel tasarım projelerinin bulunduğu yerleşme veya bölgenin gelişme ve
yapılaşma hedefleri bütününde ele alınması ve projelerin yönlendirilmesi amacıyla
büyük alan gerektiren bölgelerde proje kapsamında gerektiğinde master plan
hazırlanabilir.
(3) Kentsel tasarım projelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi
amaçlı gerektiğinde kentsel tasarım değerlendirme komisyonu kurulabilir.
(4) Uygulama imar planı onaylanmadan kentsel tasarım projeleri uygulanamaz.
(5) Kentsel tasarım projelerinde, alanın özelliğine göre doluluk-boşluk oranı,
yapılar arası ilişkiler, taşıt ve yaya hareketleri gibi mimari ve mekân tasarımına ilişkin
ayrıntılar ile doğal, kültürel, sosyal, ekonomik, ulaşım ve teknik altyapıya ilişkin veriler
dikkate alınır.
(6) Kentsel tasarım projeleri, ölçeğin niteliğine göre
farklı ayrıntıları içerecek şekilde hazırlanır.
a) Kentsel tasarım projeleri genel olarak; koruma, sağlıklaştırma, iyileştirme,
yenileme politikalarını içeren, ulaşım, tasarım, fonksiyon ilkelerini ortaya
koyan, çeşitli şemalar ve tasarım ilke ve detayları ile desteklenen bir biçimde hazırlanır.
Projede; alanın ihtiyaç programı ve alan verileri doğrultusunda, açık mekânların
kapalı mekânlarla birlikte düzenlenmesi, toplu taşıma, taşıt, yaya, bisiklet, otoparklar,
servis gibi genel ulaşım-dolaşım sorunlarının çözümü, çevre düzenlemesi ve altyapıya
ilişkin koşullar, çevre yapılarla ilişkilerin kurulması ve her türlü düzenlemenin temel
ilkeleri belirlenir.
b) Kentsel tasarım projeleri ayrıntılı olarak; ada içi veya dışı, proje alanındaki
ulaşım-dolaşım ilişkileri ve açık-kapalı alanlara ilişkin tasarımlar, arazi ve
yapı düzenlemelerine ilişkin kotlandırmalar, yönlenme, bahçe mesafeleri, kütleler
arası mesafe gibi kütle düzenlemeleri, işlevlerin yatay ve düşey
dağılımları, bitkilendirmenin genel karakteri, su ögesi kullanımı, tüm
elemanların ölçülendirilmesi, malzemenin belirlenmesi, kütle, gabari, şematik
plan çizimleri gibi yapılara ait mimari konsept projeleri ile anlatım için uygun
olabilecek ölçekte yeterli sayıda görünüş, kesit, silüet, 3 boyutlu olarak arazi üzerinde
modellenmesini içerir. Ayrıca detay listesi, aydınlatma elemanları, yönlendirme ve
tanıtım levhaları, çöp kutuları ve benzeri kent mobilyalarına ait ayrıntılar ve kesin proje
raporu da bu çalışma kapsamında ele alınır.
(7) Kentsel tasarım projesi doğrultusunda mekânın imge, anlam ve kimlik
kazanmasını, estetik ve sanat değerinin yükseltilmesini, yapıların bir uyum içerisinde ve
bütünlük oluşturacak şekilde düzenlenmesini amaçlayan ve mekânsal planlama
sistematiği içerisinde uygulamaya yönelik kılavuz ve tavsiye niteliğinde
kararları içerecek şekilde kentsel tasarım rehberi hazırlanır.
(8) Yaya bölgeleri ve meydanların planla ve tasarım ile geliştirilmesi esastır.
(9) Sokak ve binaların tasarımında erişilebilirlikle beraber mekânların
aydınlatılması, sokakların birbiriyle ilişkisi, sokak ve meydanlara güvenli erişim
ortamının sağlanması da esas alınır.
(10) Kentsel tasarım projesine ilişkin Bakanlıkça usul ve esas belirlenir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Çevre Düzeni Planı ve İmar Planlarının Onayı, İlanı ve Kesinleşmesi
Planların sunulması
MADDE 31 – (1) İdare; onaylanmak üzere iletilen plan tekliflerini, öncelikle eksik
belgesinin olup olmadığı yönünden inceler, eksik belgesi bulunanların eksikliklerinin
ilgilisince 30 gün içinde tamamlanmak üzere iade eder.
(2) Plan teklifleri; Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri uyarınca, planın kademesi
ve türüne göre üst kademe planlar, planlama esasları, yapılan analiz ve kararlar ile
birlikte gerekçesi, planın kent bütününe ve çevresine etkisi ve uyumu, ulaşım sistemi ile
bütünleşmesi, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarının sağlanması, kentsel doku ve
yaşanabilirlik hususları kapsamında değerlendirilir.
(3) Plan paftası, plan notları, plan raporu bulunmayan ve plan teklifi niteliğini haiz
olmayan, müellif tarafından yapılmayan ve imzalanmayan planlar, idarelerin karar
mercilerine sunulamaz.
(4) İmar planı teklifleri, planın kapsadığı alanın maliki veya maliklerinin yasal
vekilleri tarafından sunulabilir. Planlanan alan içinde maliklerine ulaşılamayan, malikleri
belli olmayan veya maliki bulunmayan yerlerin mevcudiyeti halinde, bunların ilgili
idarece belgelendirilmesi ve planlanan alanın %20’sini aşmaması şartı aranır.
Planların onaylanması ve yürürlüğe girmesi
MADDE 32 – (1) Çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı ile
bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklikler idarelerin karar mercilerince
onaylanarak yürürlüğe girer. Ancak uygulama imar planı kesinleşmeden imar
uygulaması yapılamaz.
(2) Mekânsal planlar ile bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklikleri ilgili
mevzuatı doğrultusunda karar almaya yetkili mercilerce onaylanmadan önce Bakanlık
sistemi üzerinden Plan İşlem Numarası alınması zorunludur.
(3) Çevre düzeni planlarının kesinleşmeyen kısımlarını kapsayan imar
planları onaylanmaz.
(4) Plan onaylamaya yetkili idarelerin karar mercilerince uygun görülmeyen imar
planı teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle idarelerce otuz gün içinde ilgilisine
yazı ile bildirilir.
(5) Planlar plan notları, plan raporları ve ekleriyle birlikte onaylanır. Onay
metninde açıkça belirtilmese dahi plan raporu ve diğer eklerin plan paftaları ile birlikte
onaylandığı kabul edilir.
(6) Kesinleşen planların her bir paftasının önyüzüne Plan İşlem Numarası ile onay
tarih ve sayısının yazılarak mühürlenmesi zorunludur.
Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi
MADDE 33 – (1) Çevre düzeni planı ve imar planları onaylandığı tarihten itibaren
en geç on beş iş günü içinde otuz gün süreyle herkesin görebileceği şekilde idarelerce
tespit edilen ilan yerlerinde asılmak suretiyle ve idarelerin internet sayfalarında
eş zamanlı olarak ilan edilir.
(2) İmar planlarının nerede ve nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile
yerel veya ulusal basında veya ilgili muhtarlıklarda duyurulur.
(3) Planların askıya çıkarıldığına ve askıdan indirildiğine dair tutanaklar ilgili
birim amiri dahil iki imzalı olarak düzenlenir.
(4) Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece
değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca
bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz
olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir.
(5) İtirazlar; askı süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç otuz gün içinde ilgili
idare karar merciine gönderilir ve en geç otuz gün içinde karara bağlanarak planlar
kesinleşir.
(6) İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik
yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır.
(7) Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki
usullere tabidir.
ONİKİNCİ BÖLÜM
Planların Aleniyeti ve Denetimi
Planların aleniyeti ve dağıtımı
MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelikte adı geçen her tür ve ölçekteki planlar, plan
notları, açıklama raporları ve ekleriyle birlikte alenidir. Bu aleniyeti sağlamak
planı onaylayan idarenin görevidir.
(2) İdareler; mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planlarının
tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar halinde ya da sayısal
ortamda çoğaltarak, tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir. Ayrıca idareler,
internet sayfasında sürekli yayımlamak suretiyle de planlara aleniyet sağlayabilir.
(3) Planların aleniyetini sağlamak ve toplumu bilgilendirmek için, medya ve
elektronik haberleşmenin yanı sıra seminerler, konferanslar, sergiler ve toplantılar gibi
araçlar da kullanılabilir.
(4) Kesinleşen planlar idarelerce plan notları, plan raporu, onaya ilişkin karar,
askı tutanakları ve jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etütleri ile birlikte en geç on
beş gün içerisinde Bakanlık tarafından belirlenen sayısal veri yapısına göre coğrafi bilgi
sistemi ortamında kaydedilerek, Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Portalında yayımlanması
için Bakanlığa iletilmek üzere İl Müdürlüklerine gönderilir.
(5) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanıp onaylanan mekânsal planlar ile bu planlara
ilişkin revizyon, ilave ve değişikliklerine ilişkin coğrafi veri ve bilgilerin, idarelerce
Bakanlar Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde ve coğrafi bilgi sistemi
ortamında sayısal olarak üretilmesi, elektronik ortamda ilan edilmesi ve Bakanlıkça tesis
edilecek elektronik ortam üzerinden paylaşılması, arşivlenmesi ve güncellenmesi
zorunludur.
Planların izlenmesi ve incelenmesi
MADDE 35 – (1) Planların, üst kademe planlara, bu Yönetmeliğe ve imar
mevzuatına uygunluğunun sağlanması planı yapan ve onaylayan idarelerin
sorumluluğundadır. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce, dışında
il özel idarelerince onaylanan her tür ve ölçekteki mekânsal planların; üst kademe
planlara, 3194 sayılı İmar Kanunu ve bu Yönetmeliğe uygunluğunu izleme ve inceleme
işlerini Bakanlık yürütür.
(2) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce, dışında il özel
idarelerince onaylanan mekânsal planlar kesinleştikten sonra incelenmek üzere en geç on
beş gün içinde İl Müdürlüğüne iletilir.
(3) Mekânsal planlar ile bu planlara ilişkin revizyon, ilave ve değişiklikleri, plan
notları, plan raporu, onaya esas ilgili idare meclisi kararı ile diğer bilgi ve belgelerle
birlikte Bakanlıkça belirlenen formatta ve sayısal ortamda iletilir.
(4) İletilen mekânsal planlar incelenerek gerekli değerlendirmeler yapılır.
Bakanlıkça, planlarda; usul, şekil, üst ölçekli planlar ve Bakanlıkça yayımlanan
yönetmeliklere aykırılık tespit edilmesi halinde, gerekli düzeltmelerin yapılması ve
aykırılığın giderilmesi amacıyla ilgili idare bilgilendirilir.
(5) Bakanlık, planların incelenmesini resen veya İl Müdürlükleri aracılığı ile
yapabilir.
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdarenin ve müellifin yükümlülükleri
MADDE 36 – (1) İdare ve plan müelliflerinin her tür ve ölçekteki plan yapımında
bu Yönetmeliğe uyması zorunlu olup, planlarda bu Yönetmelikte yer alan hükümlere
aykırı kararlar getirilemez.
Planların elde edilmesi
MADDE 37 – (1) İdare; 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki
Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre her
tür ve ölçekte plan yapımı, bu planlara altlık oluşturacak her tür ve ölçekte harita, etüt,
proje, mikro bölgeleme çalışmaları ile danışmanlık ve araştırma işlerini, bu işlerde
faaliyet gösteren, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki
idareler ile akdedecekleri protokoller çerçevesinde 4734 sayılı Kanuna tabi olmaksızın
ortak hizmet uygulamaları ile yaptırabileceği gibi İller Bankası Anonim Şirketine yetki
verilmek suretiyle ya da ihale yöntemi ile de temin edebilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 38 – (1) 2/11/1985 tarihli ve 18916 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) 11/11/2008 tarihli ve 27051 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Düzeni
Planlarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onay
makamına sunulan veya idare meclisinin gündemine alınan plan teklifleri, bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat hükümlerine göre
sonuçlandırılır. Ancak, bu planlar için de plan işlem numarası alınması zorunludur.
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Yürürlükte olan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni
planlarında yapılacak revizyon, ilave ve değişikliklerinde bu Yönetmeliğin nazım imar
planları ile ilgili hükümlerine uyulur.
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikle birlikte yürürlükten kaldırılan
gösterimlere karşılık, yürürlüğe giren gösterimlerin mekânsal planlarda ve bu planlara
ilişkin revizyon, ilave ve değişikliklerinde kullanılması zorunludur.
GEÇİCİ MADDE 4 – (1) İdareler; yürürlükteki mekânsal planlarını bir yıl içinde
Bakanlıkça belirlenen veri yapısına uygun olarak coğrafi bilgi sistemi ortamında
sayısallaştırılıp Plan İşlem Numarası almak suretiyle Bakanlığa iletir. İdareler tarafından
talep edilmesi ve Bakanlıkça uygun görülmesi halinde sayısallaştırma hizmeti Bakanlık
tarafından yapılabilir.
Yürürlük
MADDE 39 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 40 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

BENZER HABERLER

KÖŞE YAZARLARI